expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

12.10.11

Για την εξωτερική δύναμη και την εσωτερική εκλέπτυνση στον κινηματογράφο

Ορίσαμε τον κινηματογράφο ως τη συνάντηση δύο κινήσεων, ως την εμφάνιση της ροής και της σύγκλισης του εξωτερικού και του εσωτερικού γιγνεσθαι.

Η ισορροπία ανάμεσα στις δύο εντασεις -την ένταση της δύναμης των εξωτερικών γεγονότων, δηλαδή τη δράση, και την ένταση της δύναμης των εσωτερικών γεγονότων, δηλαδή την ποιότητα- δεν είναι πάντοτε εύκολο να διατηρηθεί.

Υπάρχουν ταινίες που τείνουν προς μια διόγκωση και υπερπροβολή της εξωτερικής δράσης, και ταινίες που οδηγούνται στην αντίθετη κατεύθυνση.

Στην πρώτη περίπτωση ανήκει το κυρίαρχο ρεύμα, που προωθείται από πολλές μεγάλες εταιρείες παραγωγής στις ΗΠΑ, μια αισθητική της βίας και του τρομακτικού στοιχείου. Η εξωτερική δράση, η βία και η ένταση των εικόνων αποκτά μια υπερβολική αυτονομία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι κινηματογραφικές εικόνες να συμπεριφέρονται καταιγιστικά, ενώ ο εξωτερικός δυναμισμός των κινήσεών τους οξύνεται στο επακρο. Έτσι χάνεται η επικοινωνία με την εσωτερική ζωή των σχέσεων μεταξύ των ηρώων, μειώνεται η εσωτερική ευγλωττία των εικόνων, δηλαδή η ικανότητά τους να εκλεπτύνουν την δύναμή τους και να εκφράζουν τις πιό κρυφές διακυμάνσεις του νόηματός τους.

Κάτι τέτοιο συμβαίνει κατά κανόνα στις λεγόμενες ταινίες δράσεις ή τις περιπέτειες, όπου αργά η γρήγορα οδηγούμαστε σε καταιγιστικές σκηνές καταδίωξης, εκρήξεις βίας και ακατάσχετο πιστολίδι. Το γρήγορο και κοφτό μονταζ αποκτά συντριπτικό χαρακτήρα, ο οποίος κατά κανόνα καλύπτει ή εμποδίζει την εσωτερική εκφραστικότητα των γεγονότων και των χαρακτήρων.

Στη δεύτερη περίπτωση συναντούμε το παράδειγμα μιας αισθητικής γενικευμένης βραδύτητας και αργών πλάνων. Μια τέτοια τάση επικράτησε, για παράδειγμα, στην ελληνική κινηματογραφική παραγωγή στις αρχές του 70' , πιθανότατα υπο την επίδραση του έργου του Αγγελόπουλου. Στην προσπάθεια να τονιστεί η δύναμη της εσωτερικότητας, της στοχαστικότητας και της εκλέπτυνσης, οι σκηνοθέτες κατέφυγαν σε μία μόνιμη τάση βραδύτητας. Αυτή η βραδύτητα -που έχει μια αυθεντική, ποιητική και στοχαστική, λειτουργία στον Αγγελόπουλο, τον Ταρκόφσκι, τον Αντονιόνι, τον Μπέλα Ταρ- οδηγήθηκε καταχρηστικά σε μια υποτονικότητα, αυταρέσκεια και ληθαργικότητα, αφού εξασθένησε καθοριστικά την εξωτερική ζωηρότητα και τον δυναμισμό της κίνησης.

Όλα αυτά φυσικά δεν είναι άσχημα (και οι ταινίες δράσης είναι καλές, και η δήθεν κουλτούρα των αργών πλάνων απαραίτητη), αλλά συνήθως ο διττός χαρακτήρας των εικόνων (εσωτερικό και εξωτερικό) χάνει σε μικρό η μεγάλο βαθμό την εκφραστικότητά και τη γοητεία του, αφού αναπτύσσονται δυσανάλογα οι δύο δυναμικές κινήσεις του κινηματογράφου: η εξωτερική δύναμη και η εσωτερική εκλέπτυνση, ή αλλίως η σωματική και η νοηματική διάσταση.

5 σχόλια:

Dynx είπε...

Ίσως φανώ στενόμυαλος, αλλά πιστεύω ότι η νοηματική διάσταση είναι σαφώς πιο σημαντική: μία ταινία με μόνο τη "σωματική διάσταση" δεν νοείται να έχει ουσία, κάτι που δεν ισχύει για μία ταινία που χαρακτηρίζεται αποκλειστικά από τη "νοηματική διάσταση".

fidelio είπε...

Dynx..

Καταρχήν ευχαριστώ για τον σχολιασμό.

Την ισορροπία των δύο πιστευω ότι είναι δυσκολο να βρουμε, και αντιστοιχα να την πετυχει και να την διατηρησει ο δημιουργος.

Η νοηματική είναι πιό σημαντικη (εν μερει θα συμφωνησω μαζί σου) αλλα με την προϋπόθεση ότι δεν γίνεται μια κατάχρηση των λεγόμενων "κουλτουριάρικων" βραδυκίνητων πλάνων που κανει τον θεατή να λεει για την ταινία: απο την αρχή μεχρι το τελος δεν γινεται τιποτα.

moody είπε...

Αυτό το θέμα μου θυμίζει κάτι που συζητούσα πρόσφατα με αφορμή το "Film Socialisme". Ούτε το Hollywood ούτε ο Godard ευθύνονται για τους μονομανείς σινεφίλ/θεατές. Η πλειοψηφία των υπόλοιπων δημιουργών που δε γεφυρώνουν το τεράστιο χάσμα μεταξύ των δύο άκρων, ευθύνεται.

Το βασικότερο πάντως, ανεξαρτήτως προσωπικού γούστου, είναι μια ταινία να αναδίδει ειλικρινές πάθος, έμπνευση και γνώση. Είτε είναι Spielberg είτε Bela Tarr.

fidelio είπε...

@ Moody

Οι "μονομανεις θεατές" αναφέρονται κυρίως σε εκείνους που βλέπουν μόνο Γκοντάρ φανταζομαι;

Ο Γκοντάρ μπορεί να "ευθύνεται" στο βαθμό που κάνει καποιους άλλους να προσπαθούν να τον μιμηθούν. Το Ηοllywood από την άλλη ευθύνεται νομίζω με διαφορετικό τρόπο. Γιατι μπορεί και προωθέί ταινίες που κινούνται σε συγκεκριμένο λίγο-πολύ μήκος κύματος. Εχει τη δύναμη και την πρόθεση να το κάνει.

Ευχαριστώ για το σχόλιο.

moody είπε...

Και στις δύο πλευρές αναφέρεται. Σκέψου κάποιον που βλέπει μόνο ταινίες τύπου "Fast and Furious" να δει Godard...

Τα στενά όρια που θέτουμε ευθύνονται για όλα.

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...