expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

3.11.11

Η γεωγραφία της υπέρβασης: "Νοσταλγία" - Andrei Tarkovsky.

Θα θεωρήσουμε ως κινηματογραφική υπέρβαση την διεργασία εκείνη με την οποία ο δημιουργός - σκηνοθέτης επιχειρεί να καταστήσει ορατή την δυνατότητα της κίνησης αφενός να ανυψώνεται πάνω από το επίπεδο της εξάρτησής της από την εξωτερική υλικότητα και, αφετέρου, να διευρύνει την νοηματική της ζωή.

Θα επιχειρήσουμε να δείξουμε ένα τέτοιο παράδειγμα υπερβασης μέσα από τον σχολιασμό του τελευταίου πλάνου της ταινίας Νοσταλγία (1983), του σπουδαίου Ρώσου δημιουργού Andrei Tarkovsky.

O πρωταγωνιστής Γκορτσακώφ (Όλεγκ Γιανκόφσκι) έχει μεταναστεύσει για το σκοπό μιας καλλιτεχνικής έρευνας στην Ιταλία, περιδιαβαίνει μελαγχολικά τα μνημεία της και αδυνατεί να βρει τη γαλήνη, αφού νοσταλγεί βαθιά και επιμονα την γη όπου γεννήθηκε. Η κινηματογραφική φαντασία του Ταρκόφσκι αισθάνεται αυτή την πνευματική περιπέτεια του ήρωά του και διαβλέπει μια συνταρακτική λύση την οποία και αναπτύσσει πάνω στην οθόνη.

Η ήρωας έχει μόλις τελείωσει την τριπλή, κοπιαστική προσπάθειά του να διασχίσει το νερό μιας δεξαμενής -η αγιότητα της οποία παραμένει ανομολόγητη αλλά συνάμα διαπνέει την σκηνή- κρατώντας ζωντανό το σύμβολο του αναμμένου κεριού (σε ένα συνταρακτικό μονοπλάνο 9 λεπτών, βλ. σχετικό video). 

Η γεωγραφία της υπέρβασης, τελυταίο πλάνο στη Nostalgia

Στο τελευταίο πλάνο (βλ εικόνες παραπάνω) ο φακός έχει εισχωρήσει σε μια τριχρωμη χωροχρονική διάσταση (ανάμεσα σε "σπασμένο" λευκό, καφε και σέπια) που αλλοιώνει αινιγματικά τον χώρο και τον χρόνο. Πού και πότε συμβαίνουν αυτά που βλέπουμε;

Από μεσαία- μακρινή απόσταση βλέπουνε το γενέθλιο, υπαίθριο τοπίο του Γκορτσακώφ και μέσα του τη μικρή λίμνη, απόσπάσματα από κολώνες που αντανακλώνται με καθαρότητα στα νερά της, τον ίδιο τον πρωταγωνιστή να κάθεται πίσω της, επάνω στη γη, κοιτάζοντας προς το μέρος μας, δίπλα του το λυκόσκυλό του να ξαπλώνει ήσυχα, και πιό μακριά, τυλιγμένη σε μια ανεπαίσθητη αχνότητα, το πατρικό του σπίτι. Αργά, υποβλητικά, η κάμερα κινείται προς τα πίσω και ελαφρά προς τα πάνω. Εν μέσω των σταγόνων - νιφάδων που αρχίζουν να πέφτουν, αποκαλύπτεται βαθμιαία ότι ο ιταλικός καθεδρικός ναός περιβάλλει μεγαλόπρεπα το ρωσικό τοπίο.

Το βλέμμα του Ταρκόφσκι στράφηκε στην υλική και καλλιτεχνική μετανάστευση του ήρωα, συνέπραξε στην υπαρξιακή του δοκιμασία, ενστερνίστηκε το αδύνατο της Νοσταλγίας του και το εκπλήρωσε υπερβαίνοντας την αναγκαιότητα της φυσικής γεωγραφίας: το πλάνο αυτό κατέστησε ορατή στον ίδιο χώρο την προσέγγιση και συνάντηση δύο τόπων που διακατέχουν την εσωτερική ζωή του Γκορτσακώφ. Σωματικά βρίσκεται στην Ιταλία, νοσταλγικά αναζητά της Ρωσία. Η γεωγραφία, όχι ενός κόσμου της εξωτερικής πραγματικότητας, αλλά εκείνη μιας άλλης κατεξοχήν μυστικής ζωής εμφανίζεται λυτρωτικά μπροστά μας. H σχεδόν μεταφυσική εσωστρέφεια της υλικής πραγματικότητας ανοίγεται προς έναν δελεαστικό κόσμο ανεξιχνίαστης αγιότητας.

Η αγωνία του ήρωα, που έχει πιά ηρεμήσει, υποβάλλει τη σιγή μιας άλλης εσωτερικής, αόρατης ζωής (η οποία παραμένει μη-αποδείξιμη επιστημονικά). H Νοσταλγία έχει βρει την κινηματογραφική της διέξοδο.

3 σχόλια:

academy είπε...

Προσκυνάμε και πίνουμε (σινεφιλικό)νερό στο όνομα του Ταρκόφσκι.
Αξεπέραστη ταινία-εμπειρία πέραν κάθε κριτικής και αξιολόγησης που μόνο η θέαση της αποτελεί ένα μοναδικό ταξίδι αυτογνωσίας.

fidelio είπε...

Τι να την κανεις την κριτικη και την αξιολόγηση;

Αν δε νιώσεις την ταινια όλα τ' άλλα..


Ευχαριστώ για το σχόλιο!!

aftercrisis είπε...

Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι - Στάνισλαβ Λέμ: «Σολάρις» ή πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2014/01/blog-post_5.html

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...