expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

29.11.11

H διαστολή του χώρου και του χρόνου. Το γνώριμο και το ανοίκειο.


Οικεία πρόσωπα, καθημερινά αντικείμενα, γνώριμοι χώροι, όλα είναι τόσο κοντινά μας που έχουν γίνει σχεδόν μέρη του εαυτού μας. Από τη στιγμή που τα έχουμε ενσωματώσει στην ύπαρξή μας, στην καθημερινότητά μας, η παρουσία τους γύρω μας έχει γίνει κάτι σαν το δεύτερο δέρμα μας. Οι αισθήσεις μας έχουν σχεδόν ναρκωθεί απέναντί τους, η προσοχή μας τα προσπερνά χωρίς δεύτερη σκέψη. Αυτή μοιάζει να είναι η (σχεδόν) αναπόφευκτη κατάληξή τους μέσα στη φυσική πραγματικότητα.

Ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να οδηγεί, με ποικίλους τρόπους, στην οπτική απελευθέρωση από τη φυσική πραγματικότητα. Στην παρούσα ανάρτηση θα παρουσιάσουμε δύο ακόμα απο αυτούς τους τρόπους:

Το κοντινό πλάνο και το slow motion (αργή κίνηση).

Υπάρχει κάτι κοινό στις δύο αυτές τροπές του κινηματογραφικού βλέμματος, κάτι που ίσως να μην είναι εμφανές με την πρώτη ματιά.

Ας ξεκινήσουμε πάιρνοντας ως παράδειγμα το κοντινό πλάνο ενός αντικειμένου, έστω ενός ρολογιού στον τοίχο. Το αντικείμενο αυτό υπαρχει ήδη μέσα σε έναν χώρο, ανάμεσα σε άλλα αντικείμενα, επιτελεί κάποια λειτουργία, παράγει έναν επαναλαμβανόμενο ήχο που γρήγορα χάνει την δύναμή του και περνά σχεδόν απαρατήρητος.

Ενα κοντινό πλάνο, πλησιάζει το βλέμμα μας σε αυτό. Για λίγο όλα τα υπόλοιπα πράγματα γύρω του χάνονται απο το οπτικό μας πεδίο. Ειναι εκεί, μπροστά μας, μόνο αυτό. Δεν μπορούμε παρά να προσέξουμε τις λεπτομέρειές του, τους δείκτες του, την υφή της επιφάνειάς του, τη λάμψη του στο φως, να ακουσουμε την χροιά του ήχου του.

Αυτή η τόσο κοντινή όψη του διαστέλλει την παρουσία του. Το ρολόι δεν παραπέμπει πια στον χώρο της προέλευσής του. Το κοντινό πλάνο αποκαλύπτει μια ασυνήθιστη εικόνα ενός γνώριμου αντικειμένου, σκίζει το δέρμα του οικείου και αποκαλύπτει το ανοίκειο των πραγμάτων. Δεν μας παρουσιάζει κάτι που δεν υπάρχει, αλλά κάτι που ήταν πάντα εκεί, απλώς η γνώριμη όψη του και το ληθαργικό μας βλέμμα το είχαν σκεπάσει. 

Τα κοντινά πλάνα είναι τα δημιουργικά όργανα ενός κινηματογραφικού βλέμματος που προσωποποιεί τον κόσμο χωρίς να τον καθιστά υποκειμενικά αυθαίρετο. Ατενίζουμε κατά πρόσωπο τα πράγματα  την ίδια ώρα που κι εκείνα στρέφουν την όψη τους προς εμάς. 


Αν το κοντινό πλάνο είναι η διαστολή της παρουσίας ενός πράγματος στον χώρο, το slow motion είναι ο τρόπος του χρόνου να διαστέλλει τη δική του παρουσία. Στην ταινία "Ερωτική επιθυμία" (2000), παρακολουθούμε συνεχώς πλάνα σε αργή κίνηση των δύο ηρώων, καθώς περνούν ο έναν δίπλα από τον άλλο, τα σώματά τους πλησιάζουν, τα βλέμματά τους συναντιούνται φευγαλέα, ο καπνός του τσιγάρου τυλίγει την παρουσία τους σε μια άχλη που τονίζει το ανομολόγητο και ανεκδήλωτο της επιθυμίας τους.
Αυτές οι κινήσεις, τα βλέμματα, οι λεπτομέρειες, διεκδικούν το δικό τους βάρος στο χρόνο, καθώς συλλαμβάνονται σε αργή κίνηση από την κάμερα του Wong Kar Wai. Έτσι, το παροδικό και το φευγαλέο διαστέλλει την παρουσία του στον χρόνο, ενεργοποιεί την λανθάνουσα εκφραστικότητά του, εκδηλώνει τις κρυφές αποχρώσεις ενός νόηματος που αλλιώς θα παρέμενε ανεκδήλωτο και θα προσπερνούνταν χωρίς δεύτερη σκέψη.

Το κοντινό πλάνο διαστέλλει την παρουσία στο χώρο.
Η αργή κίνηση διαστέλλει την παρουσία στο χρόνο.

Και τα δύο απελευθερώνουν το νόημα από τις δεσμεύσεις και τους χωροχρονικους περιορισμόυς της φυσικής πραγματικότητας. Η πραγματικότητα δεν καταργείται, αλλά υπερβαίνεται, αποκαλύπτοντας τις σχεδόν αόρατες -αλλά όχι λιγότερο πραγματικές- πτυχώσεις μιας αλήθειας, φορέας της οποίας γίνεται το κινηματογραφικό βλέμμα. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...