expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

16.11.11

O μεταφυσικός ρεαλισμός: "Ο Λόγος" - C.T. Dreyer.

* Στις αναρτήσεις αυτές επιχειρούμε να δείξουμε ότι "ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά" και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις "μορφές". Καλούμαστε να "νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες" και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.  


 
Στον Λόγο (1955) ο Dreyer παρατηρεί τους ήρωες στην εγκόσμια διάστασή τους, σε καθημερινές κουβέντες και πράξεις. Ετσι είναι και παραμένει δεμένος με το ανθρώπινο, γήινο επίπεδο των χαρακτήρων και των καταστάσεων που κινηματογραφεί.

Την ίδια στιγμή:

- Η κάμερα οταν κινείται, σταματα και ξεκινά την κίνησή της πάντα στο σημείο όπου βρίσκονται οι πρωταγωνιστές.  Ετσι διαγράφει το διάνυσμα του χώρου, ο οποίος εκτείνεται με γνώμονα τις ανθρώπινες παρουσίες. Η κίνηση ορίζει τον χώρο και όχι το αντίστροφο. Επιπλέον η βραδύτητα της κίνησής της, σχεδόν υπνωτιστική, αποδίδει μια ονειρική διάθεση στα δρώμενα.

- Το φόντο παραμένει σε κρίσιμες περιπτώσεις ουδέτερο, σχεδόν επίπεδο, χωρίς να τραβά την προσοχή μας, αφήνοντας το βλέμμα μας ανοικτό μόνο για τη δράση, τα βλέμματα, τα λόγια και τις σιωπές των ανθρώπινων χαρακτήρων.

- Οι πάυσεις στη δράση των ηρώων αποδίδουν μια θρησκευτική επισημότητα στις κινήσεις τους, ενώ οι συχνές παύσεις στο διάλογο και οι σιωπές γιγαντώνουν τη σημασία των εκφρασεων και του Λόγου (αν αρχή ην ο λόγος).

- Ο φωτισμός δεν είναι ομαλός, ουδέτερος και φυσικός, δεν είναι εκεί απλώς για να φωτιζει τον χώρο ώστε να μπορούμε να δούμε ό,τι συμβαίνει μέσα του. Αντίθετα, είναι ενας φωτισμός που έρχεται από πολλές διαφορετικές πηγές γεμίζοντας τον χώρο με περιοχές άλλοτε σκιασμένες, αλλοτε φωτισμένες. Το κατευθυντικό, συγκεντρωτικό φως στρέφεται στα πρόσωπα των ηρώων, καθιστώντας την παρουσία τους κεντρική και κρισιμη, καθώς τα πρόσωπα μοιάζουν να αναδύονται μέσα από το σκοτάδι του χώρου γύρω τους. Αυτος ο φωτισμός, που θυμίζει το δραματικό, ανησυχητικό και σχεδόν απόκοσμο κιαροσκούρο της αναγεννησιακής ζωγραφικής, είναι καθε άλλο παρά μια ρεαλιστική φωταγώγηση του κόσμου (δες πρώτη εικόνα). 



Στην τελευταία σκηνή, (δες εικόνα παραπάνω) το φως (που εισέρχεται από τα παράθυρα) μοιάζει να είναι φορέας όλοκληρου του νόηματος του επεισοδίου που παρακολουθούμε.  Η έντασή του έχει αυξηθεί παράξενα, η καθαρότητά του μας προκαλεί ερωτηματικά, αλλά και προαναγγέλλει κάτι ελπιδοφόρο (την ανασταση της ηρωίδας που κείτεται νεκρή στο φέρετρο). Δε θυμίζει απλώς ένα φυσικό φως. Έχει αποκτήσει μια ιδιαίτερη υφή και όψη που καθιστά την παρουσία του φωτός πρωταγωνιστική με τρόπο που δεν ανακοινώνεται σε εμας λεκτικα (μέσα από καποιους διαλόγους της ταινίας) αλλά μόνο οπτικά.

Ο τρόπος που κινηματογραφεί ο Dreyer κινείται ανάμεσα:

1) σε μια ρεαλιστική καταγραφή και αναπαράσταση ενός χώρου, τον οποίο μπορούμε να εντοπίσουμε γεωγραφικά (είναι το εσωτερικό ενός σπιτιού, ενα χωραφι στην ύπαιθρο), και

2) στη δημιουργία ενός κινηματογραφικού τόπου που είναι ανεντόπιστος μέσα στη φυσική πραγματικότητα.

Μέσα από τη σύνθεση των κινήσεων της κάμερας, τις παυσεις και τις σιωπές, τα βλέμματα και τις φωτοσκιάσεις αναδύονται οι εντάσεις, οι διαθέσεις και τα νοήματα εκείνα, που προκύπτουν μονάχα όταν η πραγματικότητα υποσκάπτεται ή συμπληρώνεται από τη σχέση της με την ονειρική ζωή. Το αποτέλεσμα είναι ένας μαγικός ρεαλισμός. Τα δρώμενα που παρακολουθούμε στην ταινία διατηρούν ισχυρό δεσμό με την φυσική πραγματικότητα στην οποία ανήκουν. Την ίδια στιγμή απελευθερώνονται από τους περιορισμούς μιας αυστηρής ορθολογικής αναπαραστασης, οξύνουν την εκφραστικότητά τους, αναποιώντας γοητευτικά την όψη τους προς έναν μετα-φυσικό κινηματογραφικό κόσμο.

2 σχόλια:

moody είπε...

Συμφωνώ σε όλα όσα γράφεις.

Ανέκαθεν οι μεγάλοι Σκανδιναβοί (Dreyer, Bergman, κ.α., ακόμη και οι του Δόγματος) προσέδιδαν περισσότερη σημασία στον άνθρωπο που κινείται στο χώρο (κατ'επέκταση, και στο χρόνο) παρά στο χώρο που κινείται ο άνθρωπος. (Τη δεύτερη κατηγορία υπηρετούν οι εκπρόσωποι του λεγόμενου ποιητικού κινηματογράφου.)

Παρόλα αυτά υπάρχει έντονα αυτή η μεταφυσική, με αποχρώσεις μιας βαθειάς θρησκευτικότητας, που άλλοτε υφέρπει και άλλοτε επικρατεί (π.χ. στην "Έβδομη Σφραγίδα").

Νομίζω κι εγώ πως αυτή η ταινία αποτελεί τη θεμέλιο λίθο του οικοδομήματος αυτού του σινεμά.

fidelio είπε...

Moody,

Ευχαριστώ για το σχόλιο. Πράγματι, ο ανθρωπος είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Αλλα αυτό μεταποιεί και τη σχεση του με τον χώρο και το χρόνο.

Για τον ποιητικό κινηματογράφο.. μπορείς να μου δώσεις 2,3 ονόματα ενδεικτικά;

Ο Dreyer είναι όντως θεμέλιος λίθος (ακόμα θυμάμαι εκείνη την αριστουργηματική Ιωάννα της Λωραίνης -το παθος της Ζαν ντ' Αρκ- ). αν και μερικές φορές τον αδικούμε λόγω της ξεπερασμένης για εμας σήμερα θρησκευτικότητάς του. Για παράδειγμα, έχω διαβάσει σχόλιο για την συγκεκριμένη ταινία (Ο Λόγος) που την χαρακτηρίζει λίγο πολύ θρησκευτική προπαγάνδα.

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...