expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

8.12.11

Ο στατικός και ο δυναμικός χώρος στον κινηματογράφο.

Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι κινηματογραφικής σύλληψης και αναδειξης του χώρου στον κινηματογράφο. Θα επιχειρήσουμε να δείξουμε τους τρόπους αυτούς όχι μόνο παρουσιάζοντάς τους θεωρητικά, αλλά κυρίως μέσα από παραδείγματα και αναφορές σε συγκεκριμενες ταινίες και κινηματογραφικές εικόνες που θα αντλήσουμε από το έργο του Ingmar Bergman (οι λόγοι αυτής της επιλογής εξηγούνται, εν μέρει, εδώ).


Την πρώτη περίπτωση τη συναντάμε στην ταινία Χειμερινό Φως  και συγκεκριμενα στο πρώτο και δεύτερο πλάνο της. Ο πάστορας Thomas βρίσκεται στο εσωτερικό ενός ναού και τελεί, άψυχα και μηχανικά, την κυριακάτικη λειτουργία της Θείας Ευχαριστίας.





Το πρώτο κοντινό πλάνο παρουσιάζει τη μορφή του ήρωα στο κέντρο της εικόνας. Το τόξο του θόλου πάνω από το κεφάλι του, τα δύο πανομοιότυπα παράθυρα στο βάθος που προβάλλουν συμμετρικά αριστερά και δεξιά του προσώπου, τα οριζόντια και κάθετα διανύσματα που ορίζουν το τέμλπο στο κάτω μισό της εικόνας, συνθέτουν από κοινού έναν απολυτα  συμμετρικό χώρο. Αυτή η γεωμετρική ισορροπία σε συνδυασμό με το στατικό μεγάλης διάρκειας πλάνο, μας δίνει την αίσθηση ενός στοιβαρού χώρου που έχει φτασει κατα καποιον τρόπο στη δική του ισορροπία και τελειότητα. Η απολυτα ισορροπημένη γεωμετρική όψη του χώρου θα διατηρούνταν απαράλλακτη ακόμα και αν αφαιρούσαμε την παρουσιά του Tomas από την εικόνα. Η ανθρώπινη φιγούρα βρίσκεται εκεί για να τονίσει περισσοτερο την ήδη υπαρχουσα αρμονική σύνθεση.





Αυτή η άισθηση εμφανίζεται ξανα στο επόμενο -επίσης στατικό και μεγάλης διάρκειας- πολύ μακρινό πλανο. Εδω η χρήση του ευρυγώνιου φακού έχει τεντώσει την προοπτική του χώρου. Όλες οι καμπύλες, τα τόξα, οι καθετες και οριζόντιες ευθείες που συναντα το βλέμμα μας, οι διαγώνιες που συγκλίνουν αποτομα προς το βαθος (λογω του ευρυγώνιου φακού) τονίζουν ξανα πως η γεωμετρική ισορροπία της συνθεσης είναι απόλυτη. Η φιγούρα του Tomas μόλις που διακρίνεται.

Ετσι εδω έχουμε εναν στατικό, μαθηματικό, προεγγεγραμμένο χώρο. Εναν χώρο που μοιάζει προγενεστερος από την ύπαρξη των ανθρώπων εντός του. Οι ανθρωποι πρεπει να προσαρμοστουν σε αυτον, και όχι το αντιστροφο.

Τη δεύτερη περίπτωση τη συναντάμε στην επόμενη ταινία της τριλογίας, τη Σιωπή

1
2










Εδω η γεωμετρική αίσθηση της συνθεσης του πλάνου δεν προκύπτει από στοιχεία του χώρου (καθετες ή όριζοντιες γραμμες, τοξα, καμπυλες ή μοτίβα) αλλα απο τον -προσεκτικά επιλεγμένο- τρόπο με τον οποίο στέκονται μέσα στο δωμάτιο οι τρεις πρωταγωνιστες. Στα πλάνα 1 και 2 οι τρεις ανθρωπινες παρουσιες συνθετουν μια νοητη διαγωνια ευθεια που διατρεχει τον χώρο. Στο πλάνο 3, συνθέτουν ενα χωρικο τριγωνο.  Εδω η γεωμετρικη συνθεση του πλανου και η αίσθηση της ισορροπίας του δεν προκυπτει απο την στατικοτητα του χώρου, αλλα αποκλειστικα απο την ανθρωπινη παρουσια. Η παραμικρη κινηση ή μετατοπισή των ηρωων στο χώρο είναι ικανη να αποσυνθεσει ή να αποκαταστησει την ισορροπια.
3
Ετσι, ο χώρος αποκτα εναν γεωμετρικο δυναμισμο. Εχει χασει την στατική του οψη. Δεν ειναι προγενεστερος των ανθρωπων, αντιθετα, η ανθρωπινη παρουσια ειναι εκεινη που ερχεται στην επιφανεια, εκεινη αποκτα προνομιακη αξια, η δικη της κίνηση ή ακινησια ορθώνει ή κατακρημνίζει τον χώρο. Ο χώρος εκτεινεται ως εκει που φτανει η δυναμη της ανθρωπινης παρουσίας.


Στατικος ή δυναμικός τροπος σύλληψης και αναδειξης του χώρου. Παντοτε μεσα απο τη σχεση του χωρου με τον ανθρωπο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...