expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

4.12.11

Παρών και Απών: η έλλειψη κοινού τόπου επικοινωνίας στη "Σιωπή" - Ingmar Bergman

Στην προηγούμενη ανάρτηση για την ταινία "Η Σιωπή", παρουσιάσαμε τον τρόπο με τον οποίο ο Bergman εμφανίζει την αποσταση και την ελλειψη επικοινωνίας μεταξύ των χαρακτήρων του στο εσωτερικό των κινηματογραφικών του εικόνων, με την καθοριστική χρήση του ευρυγώνιου φακού και του βάθους του πεδίου, παράγοντας την αίσθηση έλξης και απώθησης. 

Στην παρόυσα ανάρτηση θα σχολιάσουμε έναν δεύτερο τρόπο οπτικής ανάδειξης αυτής της έλλειψης κοινού τόπου επαφής και επικοινωνίας μεταξύ των ηρώων, μέσα από δύο πλάνα.

Στο πρώτο χαρακτηριστικό πλάνο, η Ester καλεί τον θυρωρό στο δωμάτιό της και προσπαθεί να του ζητήσει να της φέρει ένα μπουκάλι κονιάκ. Του απευθύνεται στην αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική γλώσσα  χωρίς ανταπόκριση από μέρους του. Το σύνορο της άγνωστης γλώσσας αποδεικνύεται αξεπέραστο, αλλά η απόσταση που χωρίζει τους δύο χαρακτήρες τονίζεται εμφατικά πέρα από τα όρια της γλώσσας (βλ. εικόνα 1). Η μορφή του ηλικιωμένου, σε πρώτο πλάνο, κυριαρχεί στο αριστερό μισό του κάδρου. Στα δεξιά εμφανίζεται η σχεδόν ολόσωμη μορφή της Ester δυσανάλογα μικρή, σαν να προέρχεται από έναν κόσμο άλλων διαστάσεων.


Εικ.1
Εικ. 2.
Στη δεύτερη περίπτωση (βλ. εικ. 2), ένα πλάνο του εσωτερικού του δωματίου της Ester, παρουσιάζει στη δεξιά πλευρά τη μορφή του μικρού Johan να στέκεται στο άνοιγμα της πόρτας που χωρίζει τα δύο δωμάτια. Στα αριστερά βλέπουμε, μέσα από τον ίδιο καθρέφτη, την θεία του να κάθεται στο κρεβάτι της. Την ίδια στιγμή που οι δύο μορφές στέκονται στο ίδια επίπεδο –δηλαδή στο βάθος του δωματίου, αφήνοντας άδειο τον χώρο μπροστά μας- καδράρονται εκ νέου στο εσωτερικό αυτού του πλάνου: το αγόρι εγκιβωτίζεται μέσα στο πλαίσιο της πόρτας, η Ester μέσα στο πλαίσιο του καθρέφτη. Αυτός ο εγκλεισμός των μορφών ενισχύει οπτικά την έλλειψη κοινού τόπου ύπαρξης και επικοινωνίας.

Και στις δύο περιπτώσεις η φυσική ‘σωματική’ παρουσία της Ester παραμένει εκτός πλάνου, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζεται το κατοπτρικό της είδωλο εντός του πλάνου. Η ενεργός εικόνα της Ester ανταλλάσσεται με τη δυνητική της εικόνα μέσα στον καθρέφτη. Ταυτόχρονα το είδωλό της είναι το μόνο που εμφανίζεται ενεργά στο βλέμμα μας, απωθώντας τη φυσική παρουσία του σώματος εκτός του βλεμματικού μας πεδίου. Είναι παρών αλλά και απών. Αυτή η οντολογική αμφισημία ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία, -αντίστιξη ανάμεσα στην ύπαρξη και το είδωλο- αινιγματοποιεί τη σχέση ‘είναι’ και ‘φαίνεσθαι’. 

Η απόσταση, η απομόνωση και η απουσία κοινού τόπου επικοινωνίας, με τον τρόπο που εμφανίζεται οπτικά (όπως δείξαμε στα δύο  παραπάνω πλάνα) διαρρηγνύει την ομοιογένεια, την ομαλότητα και την εκτατή συνέχεια της χωρικής διάστασης των δρώμενων, με κεντρικό μοτίβο αναφοράς τον καθρέφτη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...