expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

7.1.12

Η αφηγηματική προσέγγιση του κινηματογράφου: David Bordwell.

Ο David Bordwell, στο πλαίσιο μιας θεωρίας της αφήγησης επιχειρεί  μια συστηματική ανάλυση της αρχιτεκτονικής δομής της αφήγησης μιας ταινίας. Επιδιώκει κάθε φορά να δικαιολογήσει και να στοιχειοθετήσει τα γεγονότα της πλοκής. Καταγράφοντας τις αφηγηματικές τεχνικές μιας ταινίας μπορούμε να επανασυνθέσουμε τη λογική σειρά των μερών της.

Ο Bordwell, αντιμετωπίζει την ταινία ως γρίφο που ζητά τη λύση του και υποστηρίζει, ότι η ευχαρίστηση που μπορούμε να αντλήσουμε ως θεατές από τη θέαση μιας ταινίας είναι ακριβώς το να την καταλάβουμε, δηλαδή να ευθυγραμμίσουμε και να τακτοποιήσουμε τα στοιχεία της, επιλύοντας τον γρίφο. Κάτι τέτοιο -για παράδειγμα- επιχειρεί να κάνει με την (χρονικά χαοτική και συνειρμική) ταινία του Αλέν Ρενέ, Πέρυσι στο Μαριεμπαντ, (συγκεκριμένα στο βιβλίο: David Bordwell, Narration in the fiction film, University of Wisconsin Press, Wisconsin, 1985, σελ. 210).

Στην κατεύθυνση αυτή της αφηγηματικής προσέγγισης, η κινηματογραφική ταινία μοιάζει να υποβιβάζεται (περιορίζεται) στα στοιχεία που αφορούν την πλοκή, τους διαλόγους, τους χαρακτήρες, τη δράση και τα κίνητρά της, ενώ στοιχεία του ύφους -όπως το χρώμα, οι φωτοσκιάσεις, η κίνηση της κάμερας,  η γεωμετρική σύνθεση των πλάνων, κλπ.-  εξετάζονται μόνο όταν συνδέονται με κάτι από τα παραπάνω, με στόχο δηλαδή την εξήγηση της αφήγησης.

Μάλιστα ο Bordwell, σε μια κριτική παρουσίαση της ταινίας Κόκκινη έρημος, του Αντονιόνι,  σχολιάζοντας τη χρήση του χρώματος από τον Ιταλό σκηνοθέτη, δεν διστάζει να μιλήσει για αναιτιολόγητα στοιχεία του ύφους, που ο σκηνοθέτης μας τα παρέχει δωρεάν, τα προσθέτει στην ταινία χωρίς καμία ανάμιξή με το νόημά της, τα χαρακτηρίζει "στυλιστικές πολυτέλειες στερούμενες κινήτρων" (στο ίδιο βιβλίο, σελ. 281).

Το πρόβλημα με την αφηγηματική θεωρία έχει, νομίζω, δύο όψεις:

Πρώτον, ναι μεν η πλοκή, οι χαρακτήρες, η δράση, τα κίνητρα είναι στοιχεία της ταινίας, αλλά δεν είναι τα μόνα και φυσικά δεν αφορούν μόνο τον κινηματογράφο (πλοκή, χαρακτήρες κλπ. συναντούμε και στο θέατρο, και στη λογοτεχνία). Αλλα αν υπάρχει κάτι που μπορεί να ξεχωρίσει τον κινηματογράφο από το θέατρο και την λογοτεχνία είναι η κινηματογραφική σκέψη που μπορεί να εμφανίζεται οπτικά και να ξεδιπλώνει το νόημά της μέσα στις ίδιες τις μορφές των εικόνων της (ως σύνθεση σκέψης και αίσθησης, όπως εξηγήσαμε αλλού).

Δεύτερον, φοβάμαι πως η αντιμετώπιση μιας ταινίας ως γρίφου προς επιλυση, καθιστά την προσέγγιση υπερβολικά διανοητική. Αυτή η διανοητικοποίηση ενός έργου τέχνης φανερώνεται ήδη από τα λόγια του Bordwell, ο οποίος μιλάει για κατανόηση μιας ταινίας. Όμως αυτή μοιαζει με εγκεφαλικό παιχνίδι, καί όχι με βίωμα που περιλαμβάνει εκτός από την νόηση και τις αισθήσεις, τα συναισθήματα, τις εμπειρίες, τις επιθυμίες. Και οι κινηματογραφικές μορφές γεννιούνται στην μαγματική περιοχή της συνάντησης και περιδίνησης όλων των παραπάνω ανθρώπινων στοιχείων. Ετσι, δεν αρκεί να καταλάβω μια ταινία ως εγκεφαλικό γρίφο, αλλα να την νιώσω συνολικά.

* Για την διάκριση "καταλαβαίνω" και "νιώθω", βλ. εδώ.


- http://www.davidbordwell.net/ , η ιστοσελίδα του D.B. για το σινεμά. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...