expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

26.1.12

"H Δίκη" του Welles και όχι του Kafka. (μέρος τρίτο).

(Πρώτο και δεύτερο μέρος)

Ο Κ., σε ένα μακρινό πλάνο, βαδίζει μέσα σε μια ημιφωτισμένη πλατεία με φόντο τον όγκο του καθεδρικού ναού που υψώνεται πίσω και μακριά του. Μπροστά από μια πύλη που θυμίζει εκείνη του Νόμου, εμφανιζονται δύο αστυνομικοί, πιάνουν τον Κ. από τους αγκώνες και κατευθύνονται μαζί του στον τόπο της εκτέλεσής του.Ακολουθεί μια σειρά μακρινών και μεσαίων πλάνων, χαμηλών και υψηλών γωνιών λήψης, όπου ο φακός συλλαμβάνει την πορεία των τριών ανδρών καθώς διασχίζουν τους κεντρικούς δρόμους, τα προάστια και τα υπαίθρια μέρη της ερημικής πόλης. Τα τοπία είναι εντελώς άδεια από ανθρώπους. Κυριαρχούν οι όγκοι των κτηρίων, το βάθος των δρόμων ή του ανοικτού ορίζοντα και μεγάλα τμήματα του ουρανού. Οι τρεις αντρες περπατούν γρήγορα διασχίζοντας κατά κανόνα διαγώνια τα κάδρα. Το φως είναι ασθενές, ανάμεσα στο σούρουπο και το χάραμα. 


Στην τελική σκηνή της σύλληψης του ήρωα από τους δύο υποψήφιους εκτελεστές του, η τραγική κατάληξη της περιπέτειας του Κ. παίρνει τη μορφή μιας οριακής δοκιμασίας του ίδιου του σύμπαντος της εξουσίας (βλ. τα τελευταία τρία λεπτά της ταινίας, στο βίντεο παραπάνω).

Η βιόλα ακούγεται να παίζει αποσπάσματα από το Αdagio σε Σολ ελλάσονα, του Albinoni, που αποπνέουν μακρινό πάθος και νοσταλγία. Οι εικόνες των χώρων σβήνουν η μια μέσα στην άλλη, ενώ ο ρυθμός του μοντάζ παράγει μια μικτή αίσθηση  εκκρεμότητας (αγωνίας για το τί θα συμβεί) και αναπόφευκτου. 

Το επεισόδιο παίρνει μια έντονα μεταφυσική όψη: τα τοπία αποκτούν εμφατικότητα, σαν να κλείνουν μέσα τους όλόκληρο το νόημα της σκηνής, οι αντιθέσεις ανάμεσα στο χλωμό φως και στις σκιές και οι ρυθμικοί ήχοι των παπουτσιών συνθέτουν οπτικά και ηχητικά την οριακή τροπή των γεγονότων. Ο χώρος φιλοξενεί από τη μια μεριά την βουβή, τελική διαδρομή του Κ. προς την εκτέλεσή του, και από την άλλη μεριά την σχεδόν μυθική μονιμότητα του κόσμου της εξουσίας που δημιουργεί αφηρημένες ενοχές και τις χειρίζεται προς όφελός της.

Ο Welles καταφέρνει να αποθεώσει την αυτονομία του κινηματογράφου, εκκινώντας από ένα μέγιστο λογοτεχνικό δημιούργημα όπως αυτό του Κάφκα. Μέσα στην κινηματογραφική ύλη, εκείνη των μορφών και των εικόνων, λανθάνει ένας δυναμισμός. Αυτός θα ξεσπάσει αργότερα, στην ύστατη στιγμή της ταινίας, όταν η γενναιότητα του Κ. θα μετατρέψει την έκρηξη του δυναμίτη, που προορίζεται να τον σκοτώσει, σε μια κοσμική έκρηξη. Η εκρηξη αυτή που κινηματογραφείται από διαφορετικές γωνίες και αποστάσεις, επαναλαμβάνεται πολλαπλασιάζοντας την δύναμή της. Ετσι ο ο οπτικός χώρος και ο πιό κρίσιμός, ίσως, κάτοικός του (Ο Τζόζεφ Κ.) θα συνεργαστούν, προκαλώντας την καταστροφή όχι μόνο του αδιέξοδου παρόντος του ήρωα, αλλά και την καταστροφή της προέλευσης μιας ανώνυμης εξουσίας που ελέγχει εκ προοιμίου τις ζωές των ανθρώπων. Το επιβλητικό τοπίο των τελικών εκρήξεων της σκηνής και η ορμητική κορύφωση της μουσικής του Adagio, θα αποκαλύψουν τη λαχτάρα για ανάταση και απελευθέρωση μέσα στο ζοφερό τέλος του θανάτου του Κ.
-----------------------------

*Ο Welles αλλάζει τη σειρά των κεφαλαίων του βιβλίου, προσαρμόζει το σενάριο στα δικά του μέτρα, αλλάζει φυσικά το τέλος (στο βιβλίο ο Κ. πεθαίνει "σαν το σκυλί", καθώς ένας από τους εκτελεστές τού καρφώνουν ένα μαχαίρι στο στήθος), δημιουργεί εντυπωσιακά σκηνικά, και δηλώνει απερίφραστα ότι: "Η Δίκη είναι η κάλύτερη ταινία που έχει γυρίσει ποτέ".

Ο Welles αποδεικνύει πόσο ανούσιες, αλλά και αβάσιμες είναι οι συγκρίσεις μεταξύ των βιβλίων και των ταινιών που βασίστηκαν σε αυτά (αφού κατά κανόνα οι ταινίες βασίζονται σε βιβλίο, και όχι το αντίστροφο). Δύο διαφορετικές τέχνες, η καθεμία με τον τρόπο της. "Η Δίκη" του Welles, και όχι του Κάφκα, φανερώνει ότι το cinema είναι μια υβριδική τέχνη και αυτό που την καθιστά μοναδική είναι η φανέρωση της συνάντησης μεταξύ της εξωτερικής και της εσωτερικής πραγματικότητας, στην κίνησή τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...