expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

12.1.12

Η αινιγματική δοκιμασία του παραλόγου: "Η Δίκη" - Orson Welles (1962, μέρος πρώτο).

 Στη Δίκη, ο Τζόζεφ Κ. (Anthony Perkins) επιχειρεί να απαλλαγεί από μια αφηρημένη κατηγορία που του απευθύνεται από τη μεριά των τριών αντιπροσώπων του νόμου, οι οποίοι εμφανίζονται αναιτιολόγητα κάποιο πρωί στο δωμάτιό του. Η κεντρική νοηματική αντίθεση της ταινίας είναι εκείνη ανάμεσα στην ενοχοποιητική φύση της εξουσίας από τη μια μεριά και την ενδεχόμενη αντίσταση του Κ. από την άλλη. Η σύγκρουση ανάμεσα στην τάση της εξουσίας να περιορίζει και να ελέγχει και την δύναμη του ανθρώπου να αντιστέκεται και να επαναστατεί.

Στο πρώτο μέρος της αρχικής σκηνής, ο Κ. δέχεται την απρόβλεπτη επίσκεψη του επιθεωρητή και των δύο βοηθών του, οι οποίοι τον πληροφορούν ότι βρίσκεται υπό ειδική κράτηση χωρίς να του προσδιορίζουν για τί ακριβώς κατηγορείται. Ο τρόπος με τον οποίος κινηματογραφείται ο χώρος, οι κινήσεις της μηχανής -κατά κανόνα μεγάλη διάρκεια πλάνων με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση του πρώτου απ' αυτά, που είναι και το εναρκτήριο της σκηνής- , οι χαμηλές γωνίες λήψεις, η χρήση του ευρυγώνιου φακού που διαταράσσει ανησυχητικά την κανονικότητα της προοπτικής του χώρου, τα "στεγνά" τμήματα των φωτοσκιάσεων που σβήνουν ομαλά το ένα μέσα στο άλλο και ο εκφράσεις των ηθοποιών, δημιουργούν ένα επίφοβο κλίμα παραλόγου.


Αυτό το πάράλογο επιδρά ανάλογα στον ρεαλισμό του επεισοδίου, ο οποίος αποκτά ένα μικτό ύφος ταραχής, φόβου, αλλά και αδικαιολόγητης απολογητικότητας του Κ. απέναντι στην ανακριτική (άλλοτε επιθετική, άλλοτε ήρεμη) στάση των τριών αστυνομικών. Οι γωνίες ανάμεσα στους τοίχους κα τις πόρτες αποκτούν μια ασυνήθιστα εμφατική παρουσία, η οροφή διογκώνεται (λόγω του ευρυγώνιου φακού) και αποκτά έτσι δεσπόζουσα θέση στο εσωτερικό των ΄καδρων. Ο χώρος γίνεται πρωταγωνιστικός φορέας εκδήλωσης του νοήματος της σκηνής.

Στη συνέχεια της ταινίας ο Κ. επιχειρεί να εντοπίσει την προέλευση της κατηγορίας που τον βαραίνει. Ενώ όμως η περιπέτεια του ήρωα ξετυλίγεται στον χρόνο του παρόντος, ο Welles κινηματογραφεί με ΄τετοιο τρόπο την περιπέτεια αυτή, ώστε οι κινηματογραφικές μορφές εμφανίζουν -στο εσωτερικό των εικόνων- τον αφηρημένο χαρακτήρα μιας ενοχής που το περιεχόμενό της δεν συγκεκριμενοποιείται και φαίνεται να προϋπάρχει αόριστα, δηλαδή έχει τη ρίζα της κάπου στο παρελθόν χωρις όμως να μπορεί να εντοπιστεί στο χρόνο.

Αυτή η σχέσή ανάμεσα:
1. στην χρονικά αόριστή προέλευση της κατηγορίας και
2. στην χρονικά εντοπίσιμη δοκιμασιά και περιπέτεια του ήρωα,

εκφράζει μια συνάντηση και σύζευξη μιας παρελθοντικής και μιας παροντικής διάστασης του χρόνου. Στο εσωτερικό αυτής της συνάντησης, η οποία εμφανίζεται ποικιλοτρόπως καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας μέσα στις εικόνες (την ίδια στιγμή που δεν ανακοινώνεται ποτέ αποκλειστικά και μόνο από τους διαλόγους), δημιουργείται μια οπτική σύνθεση που αφορά τα όρια ανάμεσα στην υποταγή και την αντίσταση, την ειρωνία  και τον πόνο, το νόημα και το τυχαίο, την ύβρι και την εξέγερση. Έτσι εμφανίζεται οπτικά η αινιγματική δοκιμασιά του ήρωα. Αινιγματική επειδή η κίνησή της αναπτύσσεται μέσα σε ένα κλίμα παραλόγου.

Ένα τέτοιο παράδειγμα (παράλογης) συνάντησης ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, θα παρουσιάσουμε αναλυτικά στην επόμενη ανάρτηση. Στη σκηνή της απολογίας του ήρωα ενώπιον των δικαστών και του πολυπληθούς ακροατηρίου.

Στο επόμενο.. Το παράλογο του χρόνου: σύζευξη παρελθόντος και παρόντος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...