expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

21.1.12

To παράλογο του χρόνου: σύζευξη παρελθόντος και παρόντος (Η Δίκη, O. Welles, μέρος δεύτερο).

*Στην προηγούμενη ανάρτηση για την "Δίκη", του Orson Welles, κάναμε λόγο για την οπτική του παραλόγου και την σύγκλιση ανάμεσα στο παρόν της δοκιμασίας του ήρωα και την παρελθοντική προέλευση της κατηγορίας που τον βαραίνει. 


Στην σκηνή της απολογίας του ήρωα ενώπιον του δικαστηρίου και των δικαστών, το γεγονός που παρακολουθούμε γίνεται φορέας μιας συνάντησης και σύμπλεξης ανάμεσα στο παρόν του ήρωα, που προσπαθεί να απαλλαχθεί από την κατηγορία που τον βαραίνει, και την προϋπάρχουσα εξουσία που μοιάζει να έρχεται από ένα αδήλωτο παρελθόν


Με το μεσαίο πλάνο της εισόδου του Κ. στην αίθουσα, τονίζεται ήδη η αντίθεση ανάμεσα στη σιγή που επικρατούσε έξω και την εσωτερική βουή και κινητικότητα. Έτσι, αρχίζει ήδη να γίνεται αντιληπτή η ιδιαιτερότητα του χωροχρόνου που παρακολουθούμε. Το μοντάζ των μακρινών πλάνων - από διαφορετικές γωνίες - των απότομων αλλαγών της συμπεριφοράς του πλήθους, που άλλοτε ειρωνέυεται τον κατηγορούμενο με ανεξήγητα χειροκροτήματα, άλλοτε με αδικαιολόγητα γέλια, άλλοτε παραμένει σιωπηλό, ενιχύει μια ατμόσφαιρα υπερβολής (αρκεί να σκεφτεί κανείς, ότι αποκλείεται να συναντήσει ποτέ ανάλογη ατμόσφαιρα σε μια "πραγματική" αίθουσα δικαστηρίου). Με τον τρόπο αυτό η ένταση των στιγμών που παρακολουθόυμε υπερβαίνει τον αναγνωρίσιμο ρεαλισμό της καθημερινότητας. Η ροή του χρόνου οξύνεται αιφνιδιαστικά και αποκτά μια ορμή παραλόγου.

Με τις λήψεις του ήρωα από χαμηλές γωνίες μεταμορφώνεται η σχέση ανάμεσα στο παρόν της δίκης και το απροσδιόριστο παρελθόν της ενοχής. (βλ.εικόνα 1). Στο πρώτο επίπεδο η φιγούρα του Κ. -ενόσω αυτός απολογείται καταγγέλλοντας ως ύποπτη και συνωμοτική την κατηγορούσα αρχή- αποκτά (διαμέσου του ευρυγώνιου φακού) μια επιβλητικότητα που φορτίζει την σημασία των ενεργειών του με μια απροσδόκητη οπτική δύναμη. Η εμφάνιση του ήρωα διογκώνεται, και η ορμή της παρουσίας του κατακτά τον χώρο της αίθουσας του δικαστηρίου. Στο δεύτερο επίπεδο φαίνονται το προεδρείο του δικαστηρίου και ακόμα πιό ψηλά, μέχρι το τέλος της οθόνης, ένα τμήμα από το ακροατήριο που βρίσκεται πίσω από τον Κ. Οι δικές τους φιγούρες είναι διαταγμένες με ομοιογένεια, παραμένουν ακίνητες, θολές και ανώνυμες. Αυτή η ακινησία τους διακόπτεται, όπως είπαμε, από εκρηκτικές αλλά συντονισμένες αντιδράσεις επιδοκιμασίας ή αποδοκιμασίας, οι οποίες μας ξενίζουν.

Έτσι το ακροατήριο εμφανίζει συνολικά μια αινιγματική, επίφοβη και απειλητική όψη. Πρόκειται για τα όργανα μιας εξουσίας η οποία έχει ήδη καταλογίσει μιας αφηρημένη ενοχή στον Κ. προϋπάρχει του ήρωα, καθορίζει τη ζωή του και αποκτά μια ερωτηματική μονιμότητα, μια εκτός χρόνου προέλευση.

Με τον τρόπο αυτό ο Welles συγκροτεί, στα πλάνα που αναφερόμαστε, μια κλιμάκωση της σχέσης ανάμεσα στο άτομο (κατηγορούμενος) και την εξουσία (κρίνοντες δικαστές και ακροατήριο). Έτσι ο παροντικός χρόνος της περιπέτειας του ήρωα, ο οποίος προσπαθεί να αντισταθεί στην ενοχή που του καταλογίζεται αποκαλύπτοντας την σκοτείνη φύση της εξουσίας, και η αόριστα παρελθοντική προέλευση της κατηγορίας αυτής καθώς και της πρόθεσης να δικαστεί ο Κ., συμπλέκονται, παράγοντας κινηματογραφικά το συγκεκριμένο επεισόδιο.

Στο τελευταίο μακρινό πλάνο το μέγεθος της πόρτας γιγαντώνεται αιφνιδιαστικά και σε συνδυασμό με την σωματική μικρότητα του ήρωα (ο οποίος αν και τρομαγμένος την σπρώχνει με κόπο για να την κλείσει) ολοκληρώνει και συνοψίζει τόσο την οπτική του παραλόγου της εξουσίας, όσο και την σύγκλιση των δύο χρονικών πεδίων -του παρελθόντος και του παρόντος- μέσα στον ίδιο κινηματογραφικό χώρο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...