expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

29.5.12

Tα πάντα ρει (1952) - Bert Haanstra.


O Bert Haanstra (1916-1997), Ολλανδός σκηνοθέτης, γεννήθηκε στην πόλη Holten και έγινε ευρέως γνωστός με την μικρού μήκους ταινία του "Mirror of Holland", η οποία έλαβε το βραβείο επιτροπής στο Φεστιβάλ των Κανών το 1951. Έναν χρόνο αργότερα σκηνοθετεί την, επίσης μικρού μήκους, ταινία με τίτλο "Panta Rhei".

"Η ουσία του κόσμου είναι η κίνηση", θα πει ο σκηνοθέτης αναφερόμενος φυσικά στη φράση του Ηράκλειτου. Η ταινία αποτελείται αποκλειστικά από πλάνα φυσικών τοπίων και στοιχείων της φύσης,  (ο άνθρωπος απουσιάζει επιδεικτικά). Τα σύννεφα που αλλάζουν σχηματισμούς, οι κυματισμοί του νερού, τα κύματα που άλλοτε ορμούν προς την ακτή και άλλοτε χαϊδεύουν την αμμουδιά, ο ήλιος που ανατέλλει και δύει, ένα σμήνος πουλιών και οι χορευτικοί τους σχηματισμοί, μια σταγόνα που πέφτει στην ήρεμη επιφάνεια μιας λίμνης, οι αντανακλάσεις του φωτός, ένα άνθος που ανοίγει τα πέταλά του, είναι μερικές μόνο από τις εικόνες που διαδέχονται η μία την άλλη κατά τη διάρκεια της ταινίας αυτής. 


Ο Haanstra χρησιμοποιεί 2 μονάχα τεχνικές για να ζωντανέψει τις εικόνες του και να εμφανίσει την -κρυφή με πρώτη ματιά- αέναη κίνηση των στοιχείων της φύσης. Άλλοτε χρησιμοποιεί την αργή κίνηση (slow motion) επιβραδύνοντας έτσι τον χρόνο των γεγονότων, για να ανατρέψει την συνηθισμένη όψη των πραγμάτων. Η κίνηση του νερού που τρέχει ορμητικά στην κοίτη ενός ποταμού επιβραδύνεται ραγδαία έτσι ώστε να αποκαλύψει όχι τόσο την ένταση της κίνησής αυτής, αλλά τους σχηματισμούς του νερού και τον τρόπο με τον οποίο μεταλλάσσονται συνεχώς. Με την αργή κίνηση ο Haanstra διαστέλλει τον χρόνο των γεγονότων (σχετική ανάρτηση εδώ) και έτσι απελευθερώνει την κίνηση από την φυσική κανονικότητά της και μαζί ανοίγει το βλέμμα μας προς μια κρυφή όψη των πραγμάτων, την οποία δεν είμαστε σε θέση να παρατηρήσουμε όσο κινούμαστε ακολουθώντας την ομαλή ροή του χρόνου.

Άλλοτε πάλι (πιο συχνά) επιταχύνει την κίνηση (fast forward) για να αποκαλύψει τις μεταβολές των φαινομένων που παραμένουν αθέατες στα δικά μας μάτια. Με το fast forward ο χρόνος συστέλλεται και  συμπυκνώνεται. Έτσι οι πιο αργές και λεπτές κινήσεις και μεταβολές επιταχύνονται και  έρχονται πιο κοντά στον ρυθμό της κίνησης που είναι περισσότερο οικείος στο δικό μας βλέμμα. Κεντρικό παράδειγμα στην συγκεκριμένη ταινία είναι η επιτάχυνση της κίνησης των σύννεφων στον ουρανό της Ολλανδίας (o Haanstra λατρεύει τα σύννεφα) που άλλοτε αραιώνουν και χάνονται βιαστικά, άλλοτε πυκνώνουν, σκοτεινιάζουν και αποκτούν απειλητική όψη. Ένα άνθος που ανοίγει και κλείνει τα πέταλά του σε διάστημα δύο ή τριών ωρών, εδώ εμφανίζεται να τα ανοίγει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ενώ λοιπόν με αυτή την επιτάχυνση της κίνησης ο ρυθμός έρχεται πιο κοντά στον δικό μας οικείο ρυθμό, ταυτόχρονα αποκαλύπτει την ανοίκεια -και γι αυτό τόσο εντυπωσιακή- όψη των πιο λεπτών μικροκινήσεων της φύσης και φυσικά την ζωντανή πνοή που κρύβουν μέσα τους. Στιγμές που με γυμνό μάτι φαίνονται στατικές, εδώ έρχονται στη ζωή. 


Η διάρκεια της ταινία είναι πολύ σύντομη (μόλις 10 λεπτά) και έτσι η επανάληψη των εικόνων και των κινήσεων δεν γίνεται κουραστική, αντιθέτως ξεδιπλώνει οπτικά κρυμμένες λεπτομέρειες  της φύσης, εκπλήσσοντας  ευχάριστα το -εθισμένο στη συνήθεια και σχεδόν πάντοτε βιαστικό- βλέμμα μας.  H ταινία συνοδεύεται και από τη μουσική του Max Vredenburg (απουσιάζει κάθε είδους διάλογος ή αφήγηση) χωρίς πάντως να υπάρχει ιδιαίτερα στενή σχέση -είτε συμπληρωματική είτε αντιστικτική- μεταξύ εικόνων και μουσικής.

Η ταινία του Haanstra είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση  συνδυασμού αντανακλάσεων και παιχνιδισμάτων του φωτός, ορμητικών και λεπτών κινήσεων, τοπίων, και φυσικά των διαθέσεων της φύσης γύρω μας, μιας φύσης πρωτόγονης και "αμόλυντης" από τον άνθρωπο, που κινείται αέναα ακολουθώντας την δική της -μυστικού νοήματος και κρυμμένης ομορφιάς- ροη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...