expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

14.7.12

Η επαναστατική λογική του βλέμματος - Zabriskie Point (1970), M. Antonioni.


To Zabriskie Point δεν χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης ως προς το σύνολο του έργου του Ιταλού σκηνοθέτη Michelangelo Antonioni. Παντως στην ταινία αυτή, ενδιαφέρουσα και πρωτοποριακή από πολλές απόψεις, αναπτύσσεται μια οπτική λογική ενός επαναστατικού βλέμματος που κορυφώνεται στην τελευταία σκηνή της ταινίας που μας ενδιαφέρει εδώ. Η φαντασία του Antonioni συλλαμβάνει την καταλυτική βλεμματική σχέση της πρωταγωνίστριας με το οίκημα-σύμβολο της εξουσίας και του καταναλωτισμού. Αυτός ο εξουσιαστικός κόσμος ευθύνεται, μεταξύ άλλων, και για την δολοφονία του περιπλανώμενου, αναρχικού εραστή της κοπέλας.

Η σκηνή αναπτύσσεται σε τρία μέρη, που συνιστούν αντίστοιχους ποιοτικούς βαθμούς της ανέλιξης του περιεχομένου της. Το πρώτο μέρος αφορά στην έξοδο της Daria από την έπαυλη και στην προετοιμασία της έκρηξης. Η κάμερα παρακολουθεί από πολύ κοντά τις κινήσεις της αποφασιστικότητας στο πρόσωπο της κοπέλας, καθώς αυτή διασχίζει πρώτα τον εσωτερικό διάδρομο και μετά τον εξωτερικό, που φθάνει μέχρι το τέλος του κήπου. Καθώς η σιωπή περιβάλλει επίμονα τη σχέση του σώματος και των εκφράσεων της ηρωίδας με τα - στην αρχή φωτισμένα από τον απογευματινό ήλιο και κατόπιν σκιασμένα - τμήματα της διαδρομής της, οι εικόνες αναδύουν μια παράξενη ένταση, που αρχίζει να φέρει ίχνη οργής. 

Το επόμενο, μεσαίο πλάνο, μας προειδοποιεί, κατά έναν τρόπο, για την οριακή εξέλιξη της σκηνής.  Οι όψεις του μεγαλοπρεπούς και υπερπολυτελούς κτίσματος και της ζωής μέσα του προκαλούν ολοένα και περισσότερο το βλέμμα οργή και ελευθερίας, το οποίο μας επικοινωνείται με τη συνάντηση της ματιάς του σκηνοθέτη με το πρόσωπο της Daria

Στις τέσσερις εικόνες που ακολουθούν κορυφώνεται η ένταση αυτής της συνάντησης που προηγείται της σύγκρουσης.


Έτσι, διαδοχικά: ο φακός προσηλώνεται στα δάχτυλα του χεριού της Daria καθώς εκείνη χαϊδεύει το κόκκινο ρούχο που της είχε δοθεί από τον Marc. Με το πλάνο αυτό ο Antonioni φανερώνει οπτικά τον πόνο, την αδικία και την οργή που αναδύονται από το νόημα της αντίστοιχης κίνησης του χαδιού· Mετά την έξοδό της κοπέλας από το αυτοκίνητο, διατρέχει το τοπίο για να σταματήσει σε απόσταση βολής από την έπαυλη και προετοιμάζεται η μορφική επανάσταση που θα ακολουθήσει. Η έπαυλη, ένα πλέγμα πολυτέλειας, καταναλωτικής πραγμάτωσης, εξουσίας και μοναξιάς,  ανατινάσσεται και το μοντάζ επαναλαμβάνει με υποβλητικό ρυθμό την έκρηξη αυτή ανανεώνοντας τη θέαση του γεγονότος δείχνοντάς την από διαφορετικές γωνίες. Με την επανάληψη αυτή οξύνεται η οπτική και η ηχητική ιδιαιτερότητα των ανατινάξεων της έπαυλης ενεργοποιώντας έτσι οπτικά με επίμονο τρόπο η επαναστατική διάθεση ανατροπής.


Τα αναρίθμητα κομμάτια πέτρας, ξύλου και γυαλιού και τα τμήματα των εσωτερικών χώρων και των αντικειμένων (όπως των καθισμάτων, του ψυγείου, της βιβλιοθήκης) εκτινάσσονται επιβλητικά μέσα στις φλόγες, τους καπνούς και τον ουρανό, προτείνοντάς μας μια αν-αρχική ανατροπή του κοινωνικού status του κόσμου. Η ανατροπή αυτή κλιμακώνει στον ψυχισμό και τη σωματικότητά μας μια δύναμη ελευθερίας, ταυτόχρονα επιθετική και λυτρωτική.

Μέσα σε μεσαία-μακρινά πλάνα, τα οποία διαδέχονται υποβλητικά το ένα το άλλο, τα αναρίθμητα θραύσματα των τοίχων, των επίπλων, των ηλεκτρικών συσκευών,  ίπτανται αργά, αποκτώντας μιαν απρόσμενα υποκειμενική όψη, που εντείνεται ακόμα περισσότερο από τις ονειρικές αποχρώσεις του γαλάζιου φόντου των εικόνων. Έτσι, μεταξύ άλλων, ένα σύμπλεγμα ενδυμάτων (ενός κόκκινου, ενός μπλε, ενός λευκού και, κατόπιν, ενός πράσινου), ένα κάθισμα και ένα τραπέζι μπαλκονιού με κύριο υλικό το κρύσταλλο, τρόφιμα διαφόρων χρωμάτων από το διαλυμένο ψυγείο, ανοιγμένα έντυπα (βιβλία, εφημερίδες), η μορφή του εκφωνητή από την οθόνη της ανατιναγμένης τηλεόρασης και πλήθος από έγχρωμα μικροαντικείμενα μετεωρίζονται σε έναν εσωτερικό ουρανό. Στο εσωτερικό του βλέμματος της Daria (τίποτα απ όσα βλέπουμε δεν συμβαίνουν εξωτερικά), όλη αυτή η βιαιότητα δεν είναι απλώς μια τυφλή αντίδραση, αλλά μια διάθεση ετοιμότητας για ριζική ανατροπή.  
Το απόκοσμο ύφος της μουσικής των Pink Floyd, αργής και λυρικής στην αρχή, σκληρής και αγριεμένης στη συνέχεια, διαπνέει συνεχώς αυτό το οπτικό γεγονός-ξέσπασμα που μοιραζόμαστε. Η ανατροπή που αναζητά η Daria δεν είναι τυφλή ορμή βίας και αυτό (επι)βεβαιώνεται από το γεγονός ότι μεταξύ των στόχων της έκρηξης δεν περιλαμβάνεται καμιά ανθρώπινη ζωή. Η εξέγερση προκαλείται στο επίπεδο της εσωτερικότητας, από τη δύναμη της συνεργασίας ανάμεσα στο σώμα και την επαναστατική φαντασία που, ακόμα και όταν απαντά με τόσο ορμητικό τρόπο στην αδικία, εξιδανικεύει τα πράγματα. Στον ονειρισμό των εικόνων ενός τέτοιου έργου, όπως το Zabriskie Point ο ανθρώπινος θάνατος δε έχει καμία θέση.

Η επαναστατική λογική του ονειροπόλου, ανατρεπτικού βλέμματος της Daria (και του Antonioni) συναντά την ανταπόκριση - και την αντίστοιχη ανησυχία - της δικής μας κινηματογραφικής ματιάς.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...