expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

18.1.13

Gilles Deleuze - Η ρωγμή του αφηγηματικού κινηματογράφου: Η δεκαετία του 1940.



Η σύγχρονος κινηματογράφος, κατά τον Deleuze, δεν ενδιαφέρεται για την άμεση σύνδεση της αφήγησης με την κίνηση –όπως συμβαίνει με τον αφηγηματικό κινηματογράφο - αλλά ενδιαφέρεται για εσωτερικές ηχητικές και οπτικές μη εξηγήσιμες καταστάσεις και ονομάζεται και κινηματογράφος των καθαρών ηχητικών και οπτικών καταστάσεων. Αυτό σημαίνει ότι παρουσιάζει και καταστάσεις που μοιάζουν μη - αιτιολογημένες ρεαλιστικά ή εξωτερικά. Τότε ο κινηματογράφος αλλάζει το πρόσωπό του, προς εκείνο που ο Deleuze ονομάζει εικόνα - χρόνο και το οποίο αλλάζει την αισθητική του σινεμά και την δική μας αίσθηση ως θεατών.

          Τα δύο κινηματογραφικά αισθητικά γεγονότα που είναι καθοριστικά κατά τον Deleuze, που σημαδεύουν και οριοθετούν αυτή την αλλαγή, λαμβάνουν χώρα στις αρχές τις δεκαετίας του 40’ . Το ένα στην Ιταλία, το άλλο στις Η.Π.Α. 

Κλέφτης ποδηλάτων - Βιττόριο ντε Σίκα

Στην Ιταλία έχουμε της εμφάνιση του Νεορεαλισμού (Βισκόντι, Ροσελίνι, Παζολίνι, Ντε Σίκα). Με ταινίες όπως: «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη», «Κλέφτης ποδηλάτων», «Οσεσιόνε», «Η Γη τρέμει», ο νεορεαλισμός ασχολείται με μια κοινωνική θεματική  –παρουσιάζει τη ζωή των ανθρώπων των χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων- αλλά και με μια τάση προς την εσωτερικότητα. Οι ήρωες δεν κάνουν εξωτερικά αυτό που θα περιμέναμε με βάση την κανονική ροή των γεγονότων, αλλά αναπτύσσουν εσωτερικές διαθέσεις που τις συλλαμβάνει η εικόνα. Και αρχίζουμε να βρισκόμαστε σε ένα ρεαλιστικό αλλά και σε ένα εσωτερικότερο, ενδότερο επίπεδο της κίνησης, το οποίο εκφράζει την χρονικότητα. Έναν εσωτερικό χρόνο, διαφορετικό από τον εξωτερικό χρόνο. Η διαφορά του εσωτερικού από τον εξωτερικό χρόνο είναι επίσης θεματική του Bergson.

Ο κινηματογράφος αλλάζει λογική, κατά τον Deleuze, και έρχεται στην επιφάνεια η εικόνα – χρόνος. Έτσι, μπορεί όταν μια γυναίκα σκέπτεται κάτι που δεν προέρχεται από την εξωτερικότητα, να ανακύπτει μια άλλη διαστρωμάτωση του χρόνου, μια περίοδος από το παρελθόν μέσα στην οθόνη και να συνυπάρχει με το παρόν.
          Αυτό δεν συμβαίνει, για παράδειγμα, στις ταινίες του κλασσικού Αμερικάνικου κινηματογράφου που είναι ένα σινεμά της εξωτερικής δράσης, ή της εξωτερικής ροής των γεγονότων. Ο κινηματογράφος αυτός έχει δώσει αριστουργήματα φυσικά, αλλά είναι άλλη η λογική, εκεί είναι η εικόνα – κίνηση, η ροή των γεγονότων το ένα μετά το άλλο, η δράση και η εξέλιξη της ιστορίας. 

Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη - Ρομπέρτο Ροσελίνι
          Το δεύτερο γεγονός έρχεται από τις Η.Π.Α. και ονομάζεται Orson Welles. Γυρίζει την πρώτη του ταινία (και όλες οι υπόλοιπες είναι της ίδια λογικής) τον «Πολίτη Κέην» και τέμνει ριζικά την αισθητική του σινεμά.

          Από την μια μεριά υπάρχει ένα θέμα πολύ προκλητικό που είναι η σχέση του ανθρώπου με την τάση του να επιβάλλεται. Το θέμα λοιπόν είναι η θέληση για δύναμη, ένας άνθρωπος θέλει να επιβληθεί στους άλλους και παράλληλα ο ίδιος άνθρωπος νοσταλγεί κάτι το οποίο τον προσελκύει και τον υπερβαίνει, την αθωότητα και την καλοσύνη της παιδικής ηλικίας. Αυτή η σύγκρουση, αυτή η συνάρτηση είναι το θέμα της ταινίας, ο «Πολίτης Κέην». Όμως αισθητικά, από πλευράς σύλληψης και μορφής της κίνησης ο Welles κινηματογραφεί με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο απ ό,τι ο Νεορεαλισμός.

Πολίτης Κέιν - Όρσον Γουέλς

Ο Νεορεαλισμός είναι ένας κινηματογράφος απέραντων τοπίων, λιτών κινήσεων, βραδέων ρυθμών. Ο Welles από την άλλη ενδιαφέρεται για τον πληθωρισμό, την έμφαση, την ένταση των κινήσεων, για την ιδιαίτερα επεξεργασμένη εικόνα, που σημαίνει εξπρεσιονιστική εικόνα, μπαρόκ εικόνα, σε αντίθεση με την προηγούμενη κατάσταση. Και με έναν αντιστικτικό τρόπο δημιουργεί πάλι ένα απρόσμενο αποτέλεσμα.

Welles παρεμβαίνει πάρα πολύ στον ρεαλισμό της εμφάνισης του χώρου i) με τη χρήση ευρυγώνιων φακών που τεντώνoυν την προοπτική και εμφανίζoυν εντάσεις εσωτερικότητας και ii) με το μεγάλο βάθος του πεδίου όπου στοιχεία από το παρελθόν του Κέην συνυπάρχουν μέσα στην ίδια εικόνα με στοιχεία από το παρόν. Περισσότερα για την ταινία στην σχετική ανάρτηση).

Εκτίναξη, δυναμισμός πολυπλοκότητα από τη μια μεριά (Welles) λιτότητα, βραδύτητα, παθητική εσωτερικότητα από την άλλη μεριά (Νεορεαλισμός). Για τον Deleuze αυτές οι δύο τροπές του κινηματογραφικού φαινομένου προσδιορίζουν την αλλαγή του τοπίου.  Και περνάμε έτσι από την εικόνα – κίνηση στην εικόνα – χρόνος. Από εδώ και μετά πλέον το σημαντικό δεν είναι μόνο η διαδοχικότητα της αφήγησης, η κίνηση στην εξωτερικότητα, αλλά είναι και οι εγκάρσιες τομές μέσα στις εσωτερικές όψεις της κίνησης.

Στο τρίτο και τελευταίο μέρος, λίγες κριτικές παρατηρήσεις πάνω στη θεωρία του Deleuze και κάποια παραδείγματα ταινιών των δύο τύπων εικόνων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...