expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

2.8.13

Cogito ergo film - Η σκέψη στο σινεμά: Η κίνηση - Η ταχύτητα (tempo).


*Mια απαραίτητη διευκρίνιση για την διαφορά της ταχύτητας (tempo) από τον ρυθμό. Ο ρυθμός μιας μουσικής σύνθεσης είναι σταθερός άπαξ και η σύνθεση ολοκληρωθεί. Ρυθμό ονομάζουμε τον τρόπο με τον οποίο οι νότες οργανώνονται μέσα στο χρόνο. Αυτό είναι πολύ συγκεκριμένο και δεν εξαρτάται καθόλου από την ταχύτητα της εκτέλεσης. Είναι μία έννοια που έχει να κάνει με αναλογίες και όχι με απόλυτα μεγέθη ή διάρκειες. αντίστοιχα στο σινεμά, ο ρυθμός μιας ταινίας αφορά τη σχέση αναλογίας των πλάνων μεταξύ τους. Για παράδειγμα, όσο πλησιάζουμε στην κορύφωση μιας ταινίας μυστηρίου, τα πλάνα διαρκούν λιγότερο, για να δημιουργήσουν την αίσθηση της αγωνίας και της έντασης που προκαλεί η γρηγορότερη εναλλαγή πλάνων. αν το πρώτο πλάνο διαρκεί Α (ας πούμε 10 δευτερόλεπτα), το επόμενο 3/4 του Α (7,5 δευτ.)και το επόμενο 2/4 του Α (5 δευτ.), αυτή είναι η ρυθμική σχέση των πλάνων μεταξύ τους. Ο ρυθμός δεν αλλάζει ακόμα και αν αποφασίσουμε να αυξήσουμε στο διπλάσιο την ταχύτητα στην οποία βλέπουμε την ταινία. Τότε η διάρκεια του πρώτου πλάνου θα είναι 5 δευτ. αντί για 10, το επόμενο θα είναι 3/4 του 5, και το τελευταίο 2/4 του 5. Φυσικά η αίσθηση της ταινίας θα αλλάξει, αλλά αυτό αφορά της ΤΑΧΥΤΗΤΑ και όχι τον ΡΥΘΜΟ. Έτσι, αυτό που ενδεχομένως μας κουράζει σε μια ταινία του Αγγελόπουλου ή του Ταρκόφκι είναι το αργό τέμπο, και όχι ο αργός ρυθμός. Για τον ρυθμό θα μιλήσουμε στην επόμενη ανάρτηση.



Η ταχύτητα είναι από τα κεντρικότερα, δραματικότερα και δημιουργικότερα στοιχεία μιας ταινίας.



 Το σινεμά μπορεί να  επιταχύνει την κίνηση (fast forward) κάνοντας τον χρόνο να συστέλλεται και να συμπυκνώνεται. Άλλοτε αποκαλύπτει κρυμμένες πτυχές των κινήσεων που γίνονται πολύ αργά για να τις αντιληφθούμε με τα δικά μας μάτια. Άλλοτε ελαττώνει τη διάρκεια ενός γεγονότος για να δημιουργήσει μια αντίστιξη συναισθημάτων και νοήματος με τα υπόλοιπα γεγονότα της ταινίας και άλλοτε δημιουργεί μια ισχυρή δύναμη ανατροπής και διεξόδου από τον βαρετό, συνηθισμένο τέμπο της καθημερινότητας.





- Στην ταινία À propos de Nice (1930) του Jean Vigo, βλέπουμε όμορφες και χαρούμενες (επί το πλείστον) στιγμές από την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Nice στη Γαλλία: καθημερινές συνήθειες, κοινωνικές σχέσεις, ένα καρναβάλι όπου οι άνθρωποι διασκεδάζουν. Όλα αυτά κινηματογραφούνται σε κανονική ταχύτητα, μέχρι τη στιγμή που ο Vigo θα μας δείξει μια κηδεία σε γρήγορη κίνηση. Κατά τον Boris Kaufmann (cameraman της ταινίας) η επιθυμία του Vigo ήταν να διώξει τον θάνατο από την ζωή των ανθρώπων όσο γίνεται γρηγορότερα. Έτσι η γρήγορη κίνηση εδώ πραγματοποιεί μια επιθυμία ελάττωσης της σημασίας του θανάτου.





- Στην ταινία Koyaanisqatsi, του Godfrey Reggio, η ταινία αποτελείται αποκλειστικά από πλάνα τοπίων και μουσική. Οι εικόνες άλλοτε επιβραδύνονται και άλλοτε επιταχύνονται ώστε να δημιουργήσουν έναν κοινό ρυθμό κινήσεων και χρωμάτων που σκέφτεται (οπτικά) τον κόσμο σαν μηχανή, που λειτουργεί στην δική του συχνότητα (εδώ η μουσική του Philip Glass είναι το basso continuo της ταινίας, ο χτύπος της καρδιάς που γύρω του συγχρονίζονται οι εικόνες).






- Στην μικρού μήκους ταινία Τα πάντα ρει, ο Bert Haanstra επιταχύνει την κίνηση των σύννεφων στον ουρανό της Ολλανδίας (o Haanstra λατρεύει τα σύννεφα) που άλλοτε αραιώνουν και χάνονται βιαστικά, άλλοτε πυκνώνουν, σκοτεινιάζουν και αποκτούν απειλητική όψη. Ένα άνθος που ανοίγει και κλείνει τα πέταλά του σε διάστημα δύο ή τριών ωρών, εδώ εμφανίζεται να τα ανοίγει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα (λόγω του fast forward). Ενώ λοιπόν με αυτή την επιτάχυνση της κίνησης ο ρυθμός έρχεται πιο κοντά στον δικό μας οικείο ρυθμό, ταυτόχρονα αποκαλύπτει την ανοίκεια -και γι αυτό τόσο εντυπωσιακή- όψη των πιο λεπτών μικροκινήσεων της φύσης και φυσικά την ζωντανή πνοή που κρύβουν μέσα τους. Στιγμές που με γυμνό μάτι φαίνονται στατικές, εδώ έρχονται στη ζωή.





- Tέλος, στο Mauvais Sang (1986) του Leos Carax, και στο The Εlement of Crime (1984) του Τρίερ, η επιταχυνόμενη κίνηση παρουσιάζει μια υπαρξιακή φυγή και διέξοδο από τα δρώμενα: Στην πρώτη ταινία η Άννα φεύγει από το αεροδρόμιο σε fast forward, ενώ στην δεύτερη ταινία ο Fischer αποδρά από την σκηνή του εγκλήματος και από την σύγχυση του μυαλού του με ένα VW beetle σε επιταχυνόμενη κίνηση. 




Στο επόμενο, το δεύτερος μέρος: Η επιβράδυνση της κίνησης.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...