expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

18.11.13

Film (1965) - Sammuel Beckett. Μπορούμε να απαλλαγούμε από τον εαυτό μας;

Την χρονιά 1968, ο Peter Brook δημοσίευσε το βιβλιο του The Empty Space, όπου αναζητά την ουσιά του Θεάτρου. Και λέγοντας Ουσία εννοεί εκείνον τον ελάχιστο πυρήνα που πιό πέρα ή πιό κάτω δεν μπορούμε να φτάσουμε, το "irreducible minimum" του θεάτρου.
Τί μπορούμε να αφαιρέσουμε ώστε αυτό που μένει να είναι ακόμα θέατρο;

Ο ίδιος απαντά: μπορούμε να αφαιρέσουμε τα κοστούμια, τα σκηνικά, τις κουρτίνες, τους διαλόγους, την ίδια την αίθουσα του θεάτρου... (και άλλα πολλά). Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας ηθοποιός σε έναν χώρο και κάποιος που βλέπει.

Τρία χρόνια νωρίτερα, το 1965, Ο Μπέκετ χρησιμοποιεί ελάχιστες συμβάσεις του κινηματογράφου, για να μας δώσει μια πανέξυπνη και σκεπτόμενη ταινία, με ελάχιστα μέσα: έναν ηθοποιό και κάποιον που βλέπει. Η κίνηση (της κάμερας=του βλέμματος) στον χώρο είναι η ίδια η κίνηση της (βαθειά φιλοσοφικής) σκέψης του σινεμά, στο Film.





Ένας άνθρωπος (Ο) κινείται κατα μήκος του τοίχου (Α-Β) και ένα βλέμμα (Ε) τον παρακολουθεί από σταθερό σημείο σε γωνία 45 μοιρών. βλέπουμε συνεχώς την πλάτη του άντρα από το σταθερό σημείο (Ε) καθώς εκείνος μπαίνει σε ένα κτήριο, ανεβαίνει τη σκάλα και φτάνει στο δωμάτιό του.

Κλείνει την πόρτα πίσω του και αρχίζει να καλύπτει όλα όσα μπορούν να τον "δουν": κλείνει τις κουρτίνες, καλύπτει τον καθρέφτη, καλύπτει την γυάλα μέσα στην οποία καλυμπά ένα ψάρι (ένα ζευγάρι μάτια που μπορεί να τον δεί), βγάζει έξω από το δωμάτιο τα δύο του κατοικίδια, κλειδώνει την πόρτα.

Η κάμερα - βλέμμα παραμένει πάντα πίσω του, αλλά τώρα αρχίζει να κινείται δειλά αριστερά δεξιά, πάντα με άξονα την ευθεία Ο-Ε.

Ο άντρας κάθεται στην πολυθρόνα κσι προσπαθεί να ηρεμήσει. Η κάμερα κινειται τωρα σε εύρος 90 μοιρών αριστερά και δεξιά του Ο ( γωνία Δ-Ο-Ε). Καθώς ο άντρας λαγοκοιμάται, το βλέμμα πίσω του αρχίζει να κινείται όλο και περισσότερο, σε εύρος 180 μοιρών (γωνία Γ-Ζ), αλλά ο άντρας ξυπνάει προς στιγμήν και η κάμερα τραβιέται απότομα πίσω, επιστρέφοντας στην προηγούμενη "στενότερη" κίνησή της.

Όταν ο ο άντρας γέρνει το κεφάλι μπροστά και τον παίρνει ο ύπνος, η κάμερα "ελευθερώνεται", γυρίζει μέσα στο δωμάτιο και καταλήγει να κοιτάει κατα πρόσωπο τον άντρα (που είναι ο Buster Keaton! 68χρονών). Ο άντρας ξυπνάει, ξαφνιάζεται και βλέπει μπροστά του.. τον εαυτό του (η μόνη διαφορά είναι ότι φοράει ένα κάλυμμα στο ένα μάτι - μονόφθαλμο βλέμμα της κάμερας-). Ο άντρας κλείνει τα μάτια του τρομαγμένος και τα καλύπτει με τα χέρια. Η εικόνα σκοτεινιάζει και η ταινία φτάνει στο τέλος.


Η ταινία είναι διαθέσιμη στο YouTube εδώ.

Ο Μπέκετ ξεκινάει από το ρητό του Berkeley "To be is to be perceived" και μελετά, σκεπτόμενος κινηματογραφικά, όλα τα στάδια της αντίληψης. Καθώς η κάμερα ακολουθεί την δράση του ήρωα από σταθερή θέση και γωνία εκείνος περπατά κατα μήκος του τοίχου και ανεβαίνει τη σκάλα προς το δωμάτιό του (αυτό είναι η εικόνα-δράση). Ο άντρας περνάει από τον εξωτερικό χώρο προς το εσωτερικό του δωματίου του (από τον κοινωνικό χώρο όπου είναι ευάλωτος στα βλέμματα των άλλων, προς τον ιδιωτικό χώρο όπου γίνεται λιγότερο αντιληπτός). Έτσι δεν γίνεται πλέον αντιληπτός ως δράση -ως κίνηση μέσα σε έναν χώρο- αλλά γίνεται αντιληπτός απλώς επειδή υπάρχει σε ένα δωμάτιο.

Έπειτα ο άντρας προσπαθεί να εξαφανίσει κάθε μάτι που τον βλέπει, τον αντιλαμβάνεται (κλείνει κουρτίνες, καλύπτει τον καθρέφτη κλπ) και η κάμερα-βλέμμα νιώθει περισσότερο ελεύθερη να κινηθεί πίσω του (στις 90 μοίρες). Αυτή είναι η εικόνα-αντίληψη.

Τέλος ο άντρας καθεται στην καρέκλα και αποκοιμιέται (χωρίς να γίνεταο αντιληπτός από κάποιο βλέμμα γύρω του), η κάμερα τον κοιτάζει κατα πρόσωπο και όταν εκείνος ξυπνά, τρομάζει (κοντινό πλάνο στο πρόσωπο) και καλύπτει το βλέμμα του φοβισμένος. Αυτή είναι η είκόνα - συνάισθημα.

Κανείς δεν μπορεί να γλιτώσει απο το να γίνεται αντιληπτος. Ακόμα και αν κλειστει στον ιδιωτικό του χώρο, ακόμα και αν καλύψει κάθε βλέμμα, θα βρεθεί μπροστά στο τρομακτικό βλέμμα της αυτο-αντίληψής.

Δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από τον εαυτό μας (την αντίληψη του εαυτόυ μας). Αυτό είναι το δικό μας irreducible minimum.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...