expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

1.12.13

Γράφοντας για μια ταινία


"Αυτό που εγώ ή οποιοσδήποτε άλλος μπορεί να πει για μια ταινία,
θα είναι μόνο ένα κείμενο γραμμένο μετά τις εικόνες, μετά το γεγονός
".

Jean Cocteau



Η προβολή μιας ταινία είναι ένα γεγονός. Το πότε συμβαίνει, μπορεί να απαντηθεί ευκολότερα (συμβαίνει Δευτέρα απόγευμα απο τις 7.30 έως τις 9.30) από το πού συμβαίνει (μια απαντηση όπως: συμβαίνει στην αίθουσα προβολής ή στο σαλόνι του σπιτιού μου, μας δίνει έναν εξωτερικό -γεωγραφικό- προσδιορισμό, αλλά δεν αρκεί. Αυτο που συμβαίνει αντικειμενικά είναι προβολή φωτεινών δεσμών από ένας προτζέκτορα προς την επιφάνεια ενός τοίχου ή μιας επιφάνειας προβολής. Για να γίνουν αυτές οι δέσμες φωτός αισθητές και κατα-νοητές ως προβολή ταινίας - ως εργου τεχνης- απαιτείται τουλάχιστον ένας άνθρωπος που κοιτάζει, ένας θεατής. Και τότε το γεγονός που λεγεται σινεμά ΔΕΝ συμβαίνει μόνο έξω, αλλά ΚΑΙ μέσα μας. Είναι η σχέση του μέσα και του έξω που το καθιστά γεγονός).

Όμως το ερώτημα σε αυτή την αναρτηση είναι πώς γράφουμε για μια ταινία.

Η γνώσεις και οι εμπειρίες μας επηρρεάζουν σίγουρα τον τρόπο που βλέπουμε σινεμά. Και η γλώσσα συμπυκνώνει μέσα της (και ανακοινώνει, δηλαδή μεταφέρει στους άλλους) νοημάτα, γνώσεις, συναισθήματα. Την ίδια στιγμή, η γλώσσα που χρησιμοποιούμε καθοδηγεί επίσης καθοριστικά τον τρόπου που σκεφτόμαστε, το τί σκεφτόμαστε, τον τρόπο που βλέπουμε κλπ (Δεν γνωρίζουμε αυτό που βλέπουμε, αλλά βλέπουμε αυτό που ανα-γνωρίζουμε. Η πρότερη εμπειρία - γνώση και η γλώσσα είναι καθοριστικές).

Εμείς (ως άνθρωποι πρωτίστως -αφου αυτό αφορά εν γένει την ανθρώπινη σκέψη- και ως θεατές του σινεμά) δεν σκεφτόμαστε μόνο με λέξεις ή έννοιες, αλλά επίσης οπτικά (με εικόνες), ηχητικά, με χρώματα, κιναισθητικά κλπ. Το ίδιο συμβαίνει και με την σκέψη του κινηματογράφου: εμφανίζεται σε εμάς με ποικίλους τρόπους. Όταν όμως καλούμαστε να μιλήσουμε ή να γράψουμε για μια ταινία, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε λέξεις που θα συμπυκνώνουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις εντάσεις, τις διαθέσεις μας.. την θέαση μιας ταινίας ως βίωμα.

Αυτό σημαίνει ότι όταν γράφουμε για μια ταινία ΔΕΝ πρεπει να χρησιμοποιούμε τη "γλώσσα του σινεμά", αν λέγοντας "κινηματογραφική γλώσσα" εννοούμε ορους όπως κοντινά πλάνα και μονοπλάνα, ρακόρ, πλονζέ, ευρυγώνιους φακούς και φίλτρα, "κάμερα που κινείται" έτσι ή αλλιώς. Αυτή είναι μια τεχνική γλώσσα που ήταν απαραίτητη στα πρώτα χρόνια του σινεμά, τόσο για τους τεχνικούς όσο και για όσους μιλούσαν και έγραφαν για σινεμα, ένας κοινός κώδικας για να καταλαβαίνουν σε τί αναφέρονται. Οι τεχνικές γνώσεις είναι καλές και πολύ βοηθητικές, αλλά η συνεχής αναπαραγωγή μιας τεχνικής γλώσσας πλάθει σιγά σιγά ένα τεχνικό βλέμμα, δηλαδη έναν θεατή-τεχνικό-ανατόμο που βλέπει παντου κάμερες, φιλτρα, φακούς κλπ. Επαινώντας μια ταινία για τα τεχνικά επιτέυγματά της, τις καινοτομίες της, την βιρτουοζιτέ σκηνoθεσία, ή την "πανέμορφη φωτογραφία", τείνουμε να βλέπουμε παντού κάμερες που κινούνται, φακούς που ζουμάρουν, φίλτρα που αλλάζουν κλπ.

Το να ξέρουμε πώς γίνεται μια ταινία, ή πώς δόθηκε οπτικά το τάδε ή το δείνα αποτέλεσμα (με ευρυγώνιο φακό, μεγάλο βάθος του πεδίου, υψηλό κοντράστ κλπ) δεν απαντά στο τί, ούτε στο γιατί.

Πρέπει να δημιουργήσουμε μια ποιητική γλώσσα, που θα βλέπει το σινεμά ως αυτό που είναι: ένα ζωντανό γεγονός, ένας οργανισμός που κινείται, σκέφτεται, αισθάνεται, χρωματίζει, πλησιάζει, μεγενθύνει, εμβαθύνει κλπ.

Ένα μονοπλάνο που περνά από έναν χώρο σε έναν άλλο δεν "συμβολίζει" την ένωση των δύο χώρων μεταξύ τους, ένα κάδρο που κλινει προς τη μια ή την άλλη μεριά ή ένα φίλτρο που παραμορφώνει την εικόνα δεν είναι "μεταφορικά" η παραμορφωμένη άντιλήψη του κόσμου από τον ήρωα. Η μορφή -το στυλ μιας ταινιας- δεν μεταφέρει νόημα (γιατι το νόημα δεν βρίσκεται καπου αλλού για να το μεταφέρει), κατοικείται από νόημα, είναι νόημα (και αίσθημα και διάθεση κλπ). Κάθε στοιχείο, οπτικό ή ηχητικό διαπνέεται από, διαπερνάται από, διαποτίζεται με νόημα.

Ακομα και όταν κάποιες φορές τονίζουμε ορισμένες λεπτομέρειες του στυλ για να δείξουμε πώς αυτές συνδεονται με τον κεντρικό χαρακτήρα της ταινίας ή την υπόθεση και τη δράση της ταινίας (όταν ενας χαρακτήρας ζαλίζεται τότε η κάμερα κινείται παράξενα για να μας δείξει την ζαλάδα του, οταν η κάμερα κινείται γρήγορα μας "μεταφέρει" ζαλάδα), και πάλι η σύνδεση μορφής και περιεχομένου είναι συνήθως μεταφορική ή απλώς συμπτωματική, σαν δύο σιδηροδρομικές γραμμές που διασταυρώνονται κάποιες στιγμές, ενώ κατά τ' άλλα κινούνται ανεξάρτητα η μία από την άλλη. Γιατί προσέχουμε την "μορφή" μόνο όταν η σύνδεσή της με το "περιεχόμενο" είναι προφανής, όταν δηλαδεί έρχεται να τονίσει κάτι που είναι ήδη εκεί, κατι που δίνεται μεσα από την υπόθεση, τη δράση, τις χειρονομίες. Ασχολούμαστε με τη μορφη αποσπασματικά, όχι οργανικά.

Το να πούμε ότι ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί τον ένα ή τον άλλο φακό, το ένα ή το αλλο φιλτρό για να μας "δείξει" κάτι, να "συμβολίσει" κάτι, από τη μια μερια δεν είναι λάθος ως προς την πρόθεσή του, αλλά από την άλλη όσο συνεχίζουμε να μιλάμε έτσι για το σινεμα αναπαράγουμε μια τεχνικίστική γλώσσα που μας κάνει να βλέπουμε παντού dolly shots και φιλτρα, και διατηρούμε μια ψευδή αντιληψη περί χωρισμόυ μορφής και περιεχομένου.

Αν αποθεώνουμε τον Πολίτη Κέην επειδή ο Γουέλς χρησιμοποιησε ευρυγωνιους φακούς, βαθος του πεδίου, πλάγια κάδρα ή ότι άλλο, για πρώτη φορά στην ιστορία του σινεμα σε τέτοιο βαθμό και με τέτοιο τρόπο, αν αποθεώνουμε τον Γκοντάρ επειδή "τόλμησε" να καδράρει τους χαρακτήρες του με πλάτη στην κάμερα, τότε αναλωνόμαστε σε έναν ανούσιο θαυμασμό της τεχνικής για την τεχνική. Από την άλλη μεριά ο Πολίτης Κέην δεν είναι "απλώς" μια ιστορία για εναν μεγιστάνα που επιθυμεί την εξουσία και αναπολεί ή αναζητά την χαμένη αθωότητα των παιδικών του χρόνων. Μια ταινία δεν περιγράφεται όυτε μόνο ως πλοκή και ιστορία, ούτε μόνο ως τεχνική καινοτομία και αρτιότητα. Βιώνεται ως γεγονός. Και το γεγονός αφορά εξίσου μορφή και περιεχόμενο.

Δεν υπάρχει καμία απόσταση ανάμεσα στη δράση και το νόημα, τα γεγονότα και την διάθεση, τους χαρακτήρες και την ατμόσφαιρα, το περιεχόμενο και την μορφή. Υπάρχει σχέση, αγκάλιασμα, συνήχηση, όσμωση, εμποτισμός, δυναμικό, μάγμα ή ό,τι άλλο..



Στο επόμενο:Γράφοντας αντικειμενικά για μια ταινία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...