expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

28.12.13

Περί κινηματογράφου: Η ποιότητα, ο ειδικός-κριτικός και τα αντικειμενικά κριτήρια.

Στο Γράφοντας για μια ταινία, και το Γράφοντας αντικειμενικά για μια ταινία τονίστηκε αφενός ότι η κινηματογραφική γλώσσα -εννοούμενη ως τεχνικοί όροι- δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως κυρίαρχη ορολογία όταν γράφουμε για μια ταινία, αφετέρου εκτός από το να είμαστε "αντικειμενικοί" οφείλουμε να είμαστε και ειλικρινείς (πρώτα με τον εαυτό μας) ως προς την εμπειρία μιας ταινίας, το συναίσθημα και την αίσθηση που μας δημιουργεί. 

Και επειδή όλα αυτά μοιάζουν να "γλιστρούν" επικίνδυνα προς την υποκειμενικότητα.. σήμερα κάποιες σκέψεις σχετικά με:

- έχει νόημα να μιλάμε για ποιότητα;
- ποιός μπορεί να είναι ο ρόλος του ειδικού; 
- υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια; 


Ως προς την ποιότητα, δύο είναι οι σημαντικές αντιρρήσεις που προβάλλονται:

1) Η πρώτη ένσταση έρχεται από την λογική της ελεύθερης αγοράς. Ας πάρουμε ως παράδειγμα ένα ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι ή μια ιδιωτική εταιρεία παραγωγής (κάπου στο Χόλυγουντ) που είναι μια επιχείρηση. Στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς ο στόχος δεν είναι μόνο το κέρδος άλλα και η ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ του κέρδους. Μεγαλύτερα κέρδη επιτρέπουν περισσότερες επενδύσεις σε υποδομές και διαφήμιση, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της επιχείρησης και να μειωθούν αντίστοιχα η αποδοτικότητα και τα κερδη των ανταγωνιστών. Οτιδήποτε συμβάλλει προς τον σκοπό αυτό είναι απολύτως θεμιτό.

Όταν λοιπόν η βελτίωση της ποιότητας συγκρούεται με την αύξηση των κερδών, τότε ο επιχειρηματιάς αναγκάζεται να διαλέξει το δεύτερο. Άλλωστε, όπως λένε και οι Αμερικάνοί, "κανείς δεν φτώχυνε επειδή υποτίμησε το γούστο του κοινού". Στην λογική της ελεύθερης αγοράς, η ποιότητα είναι δευτερεύον παράγοντας. Εάν η βελτίωση της ποιότητας επιφέρει αυξηση κερδους έχει καλώς, Ειδάλως, ε.. δεν χάθηκε και ο κόσμος.

2) Η δεύτερη ένσταση είναι περισσότερο σύνθετη και έρχεται από τη μεριά της φιλοσοφίας.  Οι μεταμοντέρνοι στοχαστές υποστηρίζουν ότι η ποιότητα είναι η παγίδα που στήνουν οι ισχυροί στους αδύναμους. Με άλλα λόγια, κάθε άνθρωπος έχει το δικό του γούστο, όμως ορισμένοι άνθρωποι λόγω κοινωνικού πρεστίζ, οικονομικής ή πολιτικής δύναμης, γνώσης και κύρους, καθορίζουν τι είναι ποιοτικά αποδεκτό.

Η έννοια της ποιότητας λοιπόν, "χτίζεται" από μια ελιτίστικη μειοψηφία που προσπαθεί να επιβάλλει το δικό της γούστο μονοπολώντας την ικανότητα να κρίνει και να αξιολογεί. Έτσι, δεν υπάρχουν απόλυτα κριτήρια και επομένως το θέμα της ποιότητας πρέπει να καταργηθεί. Γιατί να βασανίζουμε το μυαλό μας με αναζητήσεις ποιότητας, ενώ μπορούμε να εκφράσουμε ελεύθερα το προσωπικό μας γούστο χωρίς να μας φορτώνει κανείς τις δήθεν κουλτουριάρικες αναλύσεις και απαιτήσεις του;
Το αποτέλεσμα των ενστάσεων αυτών έχει διπλή όψη.

Η μία είναι το κέρδος των μεγάλων επιχειρήσεων. Η δεύτερη είναι το κέρδος του απενοχοποιημένου γούστου. Σήμερα μπορούμε να καταναλώνουμε την κάθε «σαχλαμάρα» και να μην δίνουμε λογαριασμό σε κανέναν (όμως πώς μπορεί να μιλα κανεις για "σαχλαμάρα" χωρίς ποιοτικά κριτήρια;) Οι επιχειρήσεις μπορούν με τη σειρά τους να παράγουν μαζικά την κάθε «σαχλαμάρα», να την διαφημίζουν, να την προωθούν και να το κάνουν χωρίς να φοβούνται ότι θα προσβάλλει το υψηλό ποιοτικό γούστο των καταναλωτών, που έχουν άλλωστε απαλλαχτεί από όλα τα ενοχικά τους συμπλέγματα.

-"Και πού είναι το πρόβλημα; Δεν είναι καλύτερα τώρα που μπορούμε να εκφράζουμε απενοχοποιημένα το γούστο μας και να μην έχουμε κάποιον δήθεν κουλτουριάρη να μας τα πρήζει με την ποιότητα και την υψηλή τέχνη;"

Όπως ήδη προείπαμε, είναι σαφώς καλύτερο για την λογική της ελεύθερης αγοράς και των επιχειρηματικών κερδών. Και ασφαλώς οι επιχειρήσεις την δουλεία τους κάνουνε. Αυτό που απασχολεί εμένα προσωπικά είναι άλλο.

Ίσως χάνοντας την έννοια της ποιότητας, να χάνουμε το αίσθημα ότι δεν εξαρτώνται όλα από το προσωπικό γούστο και το καπρίτσιο της στιγμής, ότι υπάρχουν ορισμένα πραγματα που αποδεικνύονται ισχυρότερα, που επιβάλλουν το μέγεθός τους αδιαφορώντας για το γούστο το δικό μου ή το δικό σου, ότι υπάρχουν πράγματα που δεν εξαντλούνται στην κρίση "μ'αρέσει - δεν μ' αρέσει".


Ως προς τον ειδικό –κριτικό: για μένα ο ρόλος του δεν είναι να μου επιβάλλει την αφ υψηλού κρίση του ως θέσφατο, αλλά να χρησιμοποιήσει την γνώση του (που είναι μεγαλύτερη απο την δική μου ως απλού θεατη) και την εμπειρία του (αφου πιθανότατα έχει δει περισσότερο σινεμά από μένα) προκειμένου να φωτίσει στοιχεία και λεπτομέρειες που δεν γνωριζα ή δεν ήμουν σε θέση να εντοπίσω (το βλέμμα μας  μπορεί να εκπαιδεύεται κινηματογραφικά). 

Σημασία λοιπόν δεν έχει τόσο αν συμφωνώ ή διαφωνώ με μια κριτική –απόψεις υπάρχουν πολλές, ευτυχώς- αλλά αν σε αυτή μπορώ να βρω και κάτι που με αγγίζει, κάτι που αποκαλύπτει μια κρυμμένη πτυχη της τέχνης, κάτι που διευρύνει τους ορίζοντές μου και βαθαίνει την ευαισθησία μου ως προς το σινεμά.

Ως προς τα αντικειμενικά κριτήρια:
-    Η πρωτοτυπια ενος εργου
-    Η επιρροη ενός έργου στους επομενους
- Η τελειότητα-εξέλιξη του στυλ στην οποία φτανει ο καλλιτεχνης. ( π.χ. ο Μότσαρτ έφτασε τον κλασσικισμο στην τελειότητα του, ήταν η κορυφή).
-   Η αναγνώριση του έργου ενός καλλιτέχνη από τους ομότεχνούς του. 
-   Η αναγνώριση του έργου από το κοινό. 
-   Η αναγνώριση του έργου από τους ειδικούς-κριτικούς.

Έτσι, η άποψη του κοινού ή η άποψη των κριτικών είναι σημαντικές –αφορούν το παρόν-  αλλά δεν είναι τα μόνα κριτήρια για να πούμε αν ένα έργο είναι αριστούργημα, αν θα μείνει στην ιστορία κλπ. Υπάρχουν κριτήρια όπως η τελειότητα-εξέλιξη του στυλ και η πρωτοτυπία – που αφορούν το παρελθόν - για τα οποία πρέπει να έχουμε μελετήσει ιστορία του σινεμά και φυσικά να έχουμε δει πολύ σινεμά, ώστε να είμαστε σε θέση να κρίνουμε, να συγκρίνουμε και να αποφανθούμε σχετικά με αυτά. Υπάρχει τέλος και το κριτήριο της επιρροής. Γι αυτό θα πρέπει απλώς να περιμένουμε. Ο χρόνος θα δείξει κατά πόσο μια ταινία θα αναγνωριστεί περαιτέρω από τους κριτικούς, θα συνεχίσει να αγαπιέται από το κοινό, θα ανοίξει διάλογο με τους ομότεχνους-σκηνοθέτες και θα επηρεάσει το δικό τους μελλοντικό έργο.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...