expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>
The motion pictures tell us the human story by overcoming the forms of the outer world,namely, space, time, and causality,
and by adjusting the events to the forms of the inner world,namely, attention, memory, imagination, and emotion.

Σκοπός του ιστολογίου

Στο ιστολόγιο αυτό επιχειρούμε να δείξουμε ότι ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να σκέφτεται φιλοσοφικά και κυρίως να εμφανίζει το νόημα του οπτικά μέσα στις εικόνες. Η σύνθεση των εικόνων (που αφορούν την αίσθηση) και της σκέψης (που αφορά τη νόηση) γεννά τις κινηματογραφικές μορφές. Καλούμαστε να νιώσουμε τις κινηματογραφικές ταινίες και όχι απλώς να τις καταλάβουμε.

28.11.14

Για τον ψυχρό κύριο Χάνεκε - part 1


Όσες κριτικές και να διαβάσει κανείς για τις ταινίες του Μίκαελ Χάνεκε θα συναντήσει αργά ή γρήγορα εκείνες τις φράσεις που - είτε αυτούσιες είτε σε παραλλαγές- πιστοποιούν το αυτονόητο και δεδομένο για το κινηματογραφικό βλέμμα του Αυστριακού σκηνοθέτη: ψυχρός και κλινικός, παγερή και αποστασιοποιημένη ματιά, απογυμνωμένη και λιτή σκηνοθεσία, ωμή αλήθεια από απόσταση.



Και πώς να μην τα πει κανείς όλα αυτά, όταν ο Χάνεκε επιδεικνύει σε κάθε του ταινία μια οπτική συνέπεια ως προς τον τρόπο που σκηνοθετεί: στεγνά και συμμετρικά κάδρα, μακρινά και ακίνητα πλάνα (σπανίως πλησιάζει τα ανθρώπινα πρόσωπα), σκηνοθεσία χωρίς εξάρσεις, μετρημένος χωρίς εύκολους συναισθηματισμούς.



Αυτό που δεν φαίνεται να τονίζεται εξίσου συχνά και στο ίδιο βαθμό είναι το αντίβαρο σε αυτή την ψυχρή οπτική πλευρά. Και το αντίβαρο στο σινεμά του Χάνεκε νομίζω ότι είναι ο ήχος. 



Ο Χάνεκε χρησιμοποιεί - αντίστοιχα με τα οπτικά - ηχητικά μοτίβα σε όλες του τις ταινίες: Έλλειψη μουσικής, εκτός κάδρου διάλογοι, καθημερινοί θόρυβοί και ήχοι, σιωπή και παύσεις.



ακοή και ακρόαση

Η ηχητική πλευρά των ταινιών του Χάνεκε δεν απευθύνεται στην ακοή, αλλά στην ακρόαση. Η ακοή μπορεί να είναι μια παθητική πρόσληψη ήχων ή μια απλή κατανόηση του τί είναι αυτό που ακούμε. Η ακρόαση από την άλλη μεριά συνεπάγεται προσοχή, εστίαση και συντονισμό. Μια κίνηση προσέγγισης που ενεργοποιεί την σκέψη και τον στοχασμό, όχι την αφηρημένη και επιφανειακή ακοή.



Μερικά ενδεικτικά παραδείγματα:



1.  Στην Δασκάλα του πιάνου, μια ταινία που βασίζεται αναμφισβήτητα στην ομορφιά και την αισθητική σαγήνη της μουσικής, συμβαίνει το εξής -φαινομενικά- παράδοξο: καθ' όλη την διάρκεια της ταινίας ακούμε μονάχα θραύσματα μουσικής, αποσπάσματα που ποτέ δεν ολοκληρώνονται, μουσικά κομμάτια που διακόπτονται από φωνές που εισβάλλουν βίαια και είναι γεμάτες απαιτήσεις και προσταγές. Ο Χάνεκε μας αρνείται την ακουστική απόλαυση. Άλλο είναι αυτό που τον ενδιαφέρει.



2. Στις ταινίες Έβδομη ήπειρος (Der siebente Kontinent) και Άγνωστος κώδικας (Code Inconnu) υπάρχουν  στιγμές λίγων δευτερολέπτων (που εμφανίζονται πολλές φορές μέσα στην ταινία) όπου συμβαίνει blackout: το μόνο που βλέπουμε είναι η μαύρη σιωπηλή οθόνη ( χαρακτηριστικότερη όλων η σκηνή απόλυτου σκότους στην  Ώρα του Λύκου). Καθώς η σκηνή που προηγήθηκε επεκτείνεται σε αυτή τη στιγμή ακουστικού κενού, ο Χάνεκε μας καλεί, σχεδόν μας διατάσσει, να εστιάσουμε και να ακούσουμε προσεκτικά. Η σιωπή για τον Χάνεκε δεν είναι η απουσία ήχου, αλλά η ουσία και προϋπόθεσή του. Δεν είναι κάποιο τέλος, αλλά ένα σιωπητήριο που καλεί σε εγρήγορση, προσοχή και σκέψη.



3. Στην εναρκτήρια σκηνή της ταινίας Κρυμμένος ακούμε ελάχιστους ήχους (κάποια βήματα, ένα ποδήλατο που περνάει) και μια αφόρητη σε διάρκεια σιωπή που διακόπτεται από κάποιες φωνές που ξεσπούν σαν να έρχονται από πίσω μας ή να βρίσκονται πίσω από την εικόνα. Ο ήχος δημιουργεί κατά κάποιον τρόπο έναν κενό χώρο ανάμεσα σ' εμάς και την εικόνα, καθιστά προβληματική (και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα) την οπτικοακουστική ακολουθία της σκηνής και μας αποπροσανατολίζει.



Ο ήχος στο σινεμά του Χάνεκε λειτουργεί όπως η μεμβράνη ενός τυμπάνου: με κάθε χτύπημα παράγεται όχι απλώς ένας ήχος, αλλά μια αντήχηση. Αυτό που ακούμε είναι η δόνηση και ο συντονισμός του ήχου έξω (ο ήχος του κόσμου) με τον ήχο μέσα (ο ήχος του σώματός μας).


Την επόμενη φορά, στο δεύτερο μέρος, Η ακοή και η όραση στο σινεμά του Χάνεκε. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ShareThis

comments powered by Disqus
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...